Amsterdam Bewaar

'Ziekenhuistop schetste tot ondergang positief beeld'

'Ziekenhuistop schetste tot ondergang positief beeld'
© anp

Het bestuur van het noodlijdende MC Slotervaart en de IJsselmeerziekenhuizen heeft tot één week voor het faillissement de toezichthouders en het ministerie van Volksgezondheid louter een positief beeld voorgespiegeld over de toekomst.

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) hebben - ondanks het geuite optimisme - continu de vinger aan de pols gehouden, blijkt uit een nieuw feitenrelaas dat minister Bruins (Medische Zorg) donderdagavond heeft aangeleverd op verzoek van de Tweede Kamer.

Zo spreken zowel de NZa als de IGJ na berichtgeving over financiële problemen in het Financieele Dagblad in juli al met de top van de ziekenhuizen. Die meldt meermaals dat de financiële situatie zorgelijk is, maar niet kritiek. Een faillissement zou niet aan de orde zijn. 

Verscherpt toezicht
Desondanks worden de IJsselmeerziekenhuizen onder verscherpt toezicht gesteld en krijgt de zorgaanbieder de opdracht om een zogeheten 'continuïteitsplan' aan te leveren. Daarin beschrijft het bestuur maatregelen om de patiëntenzorg te blijven garanderen, mocht de financiële situatie van het ziekenhuis onverhoopt verslechteren.

Ook het Slotervaart moet zo'n worst case scenario opstellen. Eind augustus krijgt de inspectie de plannen binnen, met daarin drie denkbare ingrepen: Een (versnelde) wijziging of afbouw van een deel van het zorgaanbod, geregisseerde sluiting of acute sluiting van het ziekenhuis.

Ongeveer op hetzelfde moment blijkt uit een interne nota van het ministerie, die op 30 augustus is opgesteld na een telefoongesprek van een ambtenaar met het Waarborgfonds voor de Zorgsector, dat de top van het ziekenhuis drie toekomstscenario's ziet voor de noodlijdende groep.

Het bestuur van beide ziekenhuizen blijft in deze periode in gesprekken met de IGJ uitstralen positief te zijn

Minister Bruins

Ten eerste een omzetgroei doordat zorgverzekeraars hogere prijzen zouden gaan betalen. Die uitkomst wordt 'niet erg waarschijnlijk' geacht. Een overname door een andere partij en een (gecontroleerd) faillissement zijn de alternatieve noodscenario's die dan worden geschetst. 

Tegelijk is er wederom volgens de betrokkenen ook goed nieuws. De bank is bereid uitstel te geven tot november voor het terugbetalen van een lening van 6 miljoen euro en de zorgverzekeraars gaan niet over tot het opeisen van enkele miljoenen aan openstaande vorderingen. Ook wordt er gesproken over 'een toekomstbestendig plan'.

Levensvatbaarheid
Bruins schrijft daarover nu: "Het bestuur van beide ziekenhuizen blijft in deze periode in gesprekken met de IGJ uitstralen positief te zijn over de levensvatbaarheid van beide organisaties op de lange termijn."

Eind september informeert de IGJ de minister over haar zorgen rond de bestuurbaarheid van MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen. Scenario's die gevolgen hebben voor het zorgaanbod, waaronder overname of een faillissement, worden daarbij niet uitgesloten.

Ik had erop gerekend dat er meer tijd zou zijn voor de ziekenhuizen

Minister Bruins

Desondanks krijgt het Waarborgfonds voor de Zorgsector, dat aan het ministerie rapporteert, ongeveer tegelijkertijd van de ziekenhuistop te horen dat een oplossing voor de financiële problemen nog steeds gloort. 

De bank zou volgens het ziekenhuis inmiddels bereid zijn tot 1 januari 2019 uitstel te geven voor het terugbetalen van de lening van 6 miljoen euro. En met de belastingdienst zouden afspraken gemaakt zijn over een betalingsregeling. 

Op 4 oktober blijven de ziekenhuizen richting de IGJ uitstralen 'constructief in overleg te zijn met de zorgverzekeraars' over de mogelijke toekomstscenario's. Conclusie van het gesprek is dat er op dat moment geen sprake is van een acute faillissementsdreiging. 

En een week daarna melden de ziekenhuizen nog steeds aan het waarborgfonds, en daarmee indirect aan het ministerie, gewoon door te werken aan een herstelplan voor de bestaande financiële problemen.

Op 18 oktober gaan ineens alle seinen op rood. Het ministerie van Volksgezondheid krijgt te horen dat zowel het MC Slotervaart als de MC IJsselmeerziekenhuizen in haar huidige vorm 'niet langer levensvatbaar' zijn. Op 22 oktober wordt VWS door Zilveren Kruis geïnformeerd dat het door de ziekenhuizen voorgestelde herstelplan wordt verworpen.

Verrast
Op 23 oktober wordt surseance van betaling aangevraagd voor beide ziekenhuizen en kort daarna, op 25 oktober, blijkt een faillissement onvermijdelijk. Dat tempo heeft Bruins verrast, zegt hij nogmaals in de brief. 

"Ik had erop gerekend dat er meer tijd zou zijn voor de ziekenhuizen, verzekeraars en de bewindvoerder om te komen tot een gefaseerde en zorgvuldige afwikkeling of eventueel een snelle doorstart van de ziekenhuiszorg op de betreffende locaties."

In zijn antwoorden op 130 Kamervragen, richting een groot ziekenhuisdebat volgende week woensdag, meldt de minister ook dat het Waarborgfonds voor de Zorgsector geen signalen heeft dat één van de deelnemende ziekenhuizen nu in acute financiële problemen verkeert. Bij het fonds zijn 284 zorgorganisaties aangesloten.