Amsterdam Bewaar

'Stop met het paaien van de filerijder'

Drukte op de A1.
Drukte op de A1. © ANP

Het kabinet slaat de plank mis met investeren in asfalt. Dat draagt alleen maar bij aan meer mobiliteit. De focus moet verlegd worden naar beter stedelijk vervoer, schrijft Wim Derksen in een opiniestuk in Het Parool.

De verkiezingen naderen. Het is goed te merken. De coalitiepartijen beloven extra miljarden voor de infrastructuur. Daarbij worden specifieke kiezers meteen al bediend.

De A20 bij Rotterdam! Een betere doorstroom tussen Rotterdam en Amsterdam. Aanleg van de verbinding A8/A9! Verbouwing van station Schiphol! Zeg maar alle ergernissen van de reiziger. Of beter gezegd: van de forens.

Je vraagt je af: waarom publiceren kranten deze goedkope berichten van politieke partijen?

Niet één cent
Maar tegelijkertijd: kortzichtig en zonder goede analyse van het probleem. Ach, waarom maak ik me druk over verkiezingsretoriek? Het huidige kabinet trekt niet één cent meer uit voor de infrastructuur.

Alle voorstellen hebben niet eens betrekking op het volgende kabinet. Er wordt slechts gesproken over het verlengen van het infrastructuurfonds na 2028, met twee jaar. Wie was er dan van plan om dat fonds niet te verlengen? Geld voor infrastructuur heb je altijd nodig.

Toch stoor ik me aan dat banale gedrag om nu reeds aan te geven aan welke wegen het geld van 2029 en 2030 moet worden besteed. Iedereen weet dat het kabinet-Rutte nog 6,4 miljard euro heeft gekort op het infrastructuurfonds, waardoor allerlei plannen voor nieuwe wegen moesten worden uitgesteld.

Nieuwe mobiliteit
Ook elk volgend kabinet zal zelf bepalen hoeveel geld er in de komende vier jaar aan welke plannen zal worden uitgegeven. Je vraagt je af: waarom publiceren kranten deze goedkope berichten van politieke partijen?

Ook ik had er het zwijgen toegedaan als ik niet net het prachtige boekje van Arie Bleijenberg over de 'nieuwe mobiliteit' had gelezen.

Bleijenberg beschrijft helder waarom we behoefte hebben aan een nieuw mobiliteitsbeleid. Dat het oude beleid is gebaseerd op de tijd van de indus­trialisatie en de opkomst van de auto.

Tegenwoordig leven we in de tijd van de kenniseconomie, die zijn brandpunt vindt in de steden. We leven in een tijd waarin de gemiddelde snelheid van de auto niet meer toeneemt. Een tijd waarin het aantal autoreizigerskilometers al tien jaar stabiel is en de mobiliteitsgroei geheel is verplaatst naar het vliegverkeer.

Wim Derksen is hoogleraar bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit en oud-directeur van het Ruimtelijk Panbureau.

Het dagelijks ongemak
Volgens Bleijenberg is het hoog tijd voor een nieuw mobiliteitsbeleid. En hij heeft gelijk. Politici denken graag in termen van 'de dagelijkse files'. Het dagelijks ongemak. En ze denken dat zij ervoor zijn om het dagelijkse ongemak van mensen weg te nemen.

Maar daarvoor is de politiek helemaal niet. De politiek is ervoor om onze welvaart en ons welzijn te bevorderen. En daarvoor zijn niet de files, maar de bereikbaarheid de juiste indicator.

Door meer banen en meer voorzieningen bereikbaar te maken (in een redelijke tijdsspanne), worden wij rijker en gelukkiger. En bij bereikbaarheid gaat het niet alleen om snelheid (files verlagen inderdaad de snelheid), maar ook om afstand. 

Paar miljard aan bouwlocaties
De meeste banen en de meeste voorzieningen bevinden zich in de steden. Dus juist met het bevorderen van de verstedelijking en van de verdichting in de steden vergroten we de bereikbaarheid van banen en voorzieningen.

Het is nog erger: door files te bestrijden, stimuleren we dat mensen verder van de stad gaan wonen en dragen we bij aan de groei van de mobiliteit!

Stel je voor hoe we de economie zouden kunnen stimuleren door een paar miljard bij te dragen aan nieuwe bouwlocaties in de steden, in plaats van vele miljarden te besteden aan nieuwe wegen naar de steden. 

Daar komt nog iets bij. Stedelingen zijn relatief veel tijd kwijt aan het bereiken van banen en voorzieningen. De stedeling heeft dus een mobiliteitsachterstand op al die burgers die buiten de steden wonen. 

Als politici Nederland echt verder willen helpen, moeten ze ophouden zich eindeloos te verplaatsen in de filerijder

Leed van de filerijder
Het lijkt me een extra reden om in te zetten op versterking van het stedelijk vervoer. Met name railverkeer zal een belangrijke bijdrage moeten leveren aan het stedelijk en stadsgewestelijk vervoer. Dat lijkt mij een mooie agenda.

Als politici Nederland echt verder willen helpen, moeten ze ophouden zich eindeloos te verplaatsen in de filerijder. Bij vervoer gaat het om bereikbaarheid en een grotere bereikbaarheid vergroot onze welvaart.

Maar dat niet alleen. De politiek is er niet alleen voor het leed van de filerijder op maandagochtend, maar hoort ook oog te hebben voor de lange termijn. Niet voor niets heeft de regering het klimaatakkoord in Parijs medeondertekend.

Zou het niet wijs zijn om het toekomstig infrastructuurbeleid in het teken van 'Parijs' te plaatsen, dames en heren van de Tweede Kamer? En zou het kunnen dat ook het klimaatbeleid vraagt om kortere afstanden en verdere verstedelijking en verdichting?