AMSTERDAM - ''Het is niet echt belangrijk. Eeuwenlang hebben mensen zich tegen de islam gekeerd, de profeet zelf heeft het ook meegemaakt. Dit is niets nieuws, wij denken: daar is er weer eentje. Laat hem zijn mening maar geven.''Mehmet Hulusi Uniye, moefti (grootimam) van de Turkse moslims in Midden-Nederland, is van Fitna niet onder de indruk. Zijn rustige reactie, laat hij via zijn tolkende dochter weten, is een bewuste strategie. ''Natuurlijk hebben wij in de moskeeën spanningen gevoeld, ook in de achterban. Dus wij hebben onze mensen voorbereid en we hebben gezegd: blijf rustig nadenken. Het is een kleine groep die denkt zoals deze man, belangrijker is hoe de meerderheid denkt. Deze film doet ons geloof geen kwaad.''

De moefti zal vandaag in zijn preek voor de moskeeën aandacht besteden aan de film, maar een hoofdthema zal het niet zijn. Uniye: ''Ik zal zeggen: dit is gebeurd, hou je gedeisd, praat met andere mensen, communiceer. Het is allemaal niet voor het eerst, accepteer het.'' De moefti voelt zich gesteund door Nederlanders die lieten weten dat zij de mening van Wilders niet delen. Uniye: ''Ze zeiden tegen ons: wij staan hier niet achter. Dat heeft ons gesteund.''

Bij Argan, het Marokkaans jongerencentrum aan de Overtoom, leidde Fitna niet tot overspannen reacties. Van de enkele tientallen jongeren wilden maar enkelen de film zien. Anderen prefereerden een spelletje tafelvoetbal. ''Geert Wilders zal er geen Oscar mee winnen,'' meende Taoufik Slimane, een van de vrijwilligers in het jongerencentrum. ''We zijn er niet van onder de indruk. Al die beelden van aanslagen, geweld, executies en de cartoon heb ik eerder gezien.''

Als jonge moslims al beledigd zijn, dan is het doordat Wilders hun geloof synoniem aan terrorisme maakt en de Koran gelijkstelt aan haat en geweld, zegt Slimane. ''Terrorisme en fundamentalisme komen niet voort uit de Koran, maar hebben sociale en politieke wortels. Van Gogh is vermoord door een gek. Wilders zet hem neer als een product van de islam.''

Tot zeker tien uur gisteravond hadden de Arabische zenders aan de uitkomst van Wilders' film geen aandacht besteed. Voor zover Hassnae Bouazza, tolk Arabisch-Nederlands en programmamaakster voor de VPRO, gisteravond al zappend heeft kunnen bekijken, vertelt ze: ''De Arabische top en shit in Irak, daar gingen de nieuwsuitzendingen over.''

Bouazza zelf vond de film 'uiteraard teleurstellend, gezien de enorme ophef vooraf'. ''Wilders is de archieven in gedoken en heeft zitten knippen en plakken, op een manier die je overal tegenkomt, demagogisch en propagandistisch, precies zoals extreme moslims doen om mensen te rekruteren.''

''Het is gewoon een manier om haat te legitimeren, je kunt dezelfde filmpjes zien over Irak en over de Palestijnen, en je kunt hetzelfde doen om de vrije democratie te propageren. Niets nieuws dus, en bovendien erg amateuristisch in elkaar gezet. Ik denk trouwens wel dat Wilders bewust voorzichtig is geweest.''

Wel grappig, vindt ze, dat Wilders in de film de bladzijden van de Koran omslaat van links naar rechts, terwijl het Arabisch - en hij gebruikt een Arabische versie - wordt gelezen van achteren naar voren en het omslaan dus andersom zou moeten.