Amsterdam Bewaar

'Kind moet meer dan twee ouders kunnen hebben'

Binnen dit regenbooggezin uit de Pijp kon elke ouder slechts één kind erkennen.
Binnen dit regenbooggezin uit de Pijp kon elke ouder slechts één kind erkennen. © Dingena Mol

Een kind moet meer dan twee ouders kunnen hebben die wettelijk als ouder erkend zijn. Ook voor draagmoederschap, waarbij een vrouw een kind krijgt voor een ander, moet een wettelijke regeling komen.

Dat schrijft de Staatscommissie Herijking ouderschap woensdag in een advies aan justitieminister Ard van der Steur. Om juridisch meerouderschap mogelijk te maken is wetswijziging nodig.

Momenteel kan een kind maximaal slechts twee wettelijke ouders hebben, terwijl in werkelijkheid allerlei gezinssituaties bestaan die anders zijn dan het traditionele gezin met een vader en een moeder. Het gaat om gezinnen met homoseksuele ouders, samengestelde gezinnen en gezinnen waarin meer mensen met elkaar kinderen verzorgen.

Deze gigantische stap zet Nederland weer op de kaart als gidsland voor LHBT-rechten

Stichting Meer dan Gewenst

Handtekeningenactie
De beperking tot twee ouders per gezin is deze zogenaamde 'regenbooggezinnen' al jaren een doorn in het oog. Door de wet komen de gezinnen namelijk in de problemen op het gebied van onder andere vakanties, erfenissen en medische beslissingen.

In september van dit jaar zetten online ouderplatform Ouders van Nu, het COC en de stichting Meer dan Gewenst al een handtekeningenactie op om de commissie Herijking Ouderschap aan het belang van het onderwerp te herinneren. De Staatscommissie buigt zich al sinds 2014 over deze vraagstukken en sprak met meerdere regenbooggezinnen om over hun persoonlijke ervaring te leren.

COC-voorzitter Tanja Ineke noemt het advies van de commissie dat nu voor de minister ligt een 'historische overwinning voor kinderen en ouders in meeroudergezinnen en een doorbraak in het familierecht.' Volgens Stichting Meer dan Gewenst gaat het hier om een 'gigantische stap voorwaarts' die 'Nederland weer op de kaart zet als gidsland voor LHBT-rechten.'

Voor de geboorte alles vastleggen
Als het aan de commissie ligt moeten toekomstige ouders, om het meerouderschap vast te leggen, wel een overeenkomst afsluiten die ze aan de rechter moeten voorleggen. Daarin moeten afspraken staan over de geslachtsnaam, de opvoeding en verzorging, de hoofdverblijfplaats van het kind en de financiële lasten. 

Als dit allemaal geregeld is vóór de geboorte, dan komen alle ouders op de geboorteakte, stelt oud-politicus Aleid Wolfsen, die de commissie leidde. Ouders kunnen alles ook in een later stadium regelen. Een rechter kan de overeenkomst ook weer afschalen, bijvoorbeeld bij een scheiding. "Het wordt één flexibel geheel. Maar het kind staat altijd centraal,'' zei Wolfsen.

Maximaal mogen er vier juridische ouders in het spel zijn die het kind in hooguit twee huishoudens verzorgen, opvoeden en het gezag uitoefenen. Bovendien krijgt het kind wettelijk het recht inzicht te krijgen in zijn ontstaan en gegevens te krijgen over donoren van sperma of eicellen. 

Van der Steur positief
Ook voor draagmoederschap moeten regels komen. Dit moet de positie van de draagmoeder en de toekomstige ouders vastleggen. Zo kan mogelijke kinderhandel of kinderkoop in het buitenland worden tegengegaan. 

Van der Steur staat positief tegenover de voorstellen voor het meerouderschap en -gezag. Hij zal gaan bekijken of en hoe de tientallen aanbevelingen uit het rapport uit te voeren zijn.

Lees ook: Regenbooggezinnen: wie mag de ouder zijn, en wie niet? [+]

Reacties ouders

In september sprak Het Parool met meerdere regenbooggezinnen. Zij reageren nu op het advies van de commissie.

Sara Coster werkt bij Stichting Meer dan Gewenst en voedt samen met een homostel twee kinderen (9 en 11) op. Zij was ook een van de vele mensen die haar persoonlijke verhaal met de Staatscommissie deelde. "Toen ik hoorde wat het advies van de commissie was schoot ik vol. En ik was niet de enige. Dit is de dag waarop de eerste stap is gezet waardoor mijn kinderen door alle betrokken ouders erkent kunnen worden. Feitelijk zorgen wij met zijn drieën voor de kinderen, nu nog wettelijk. Ik hoop van harte dat minister van der Steur de voet op het gaspedaal goed ingedrukt houdt en dat het advies snel wordt overgenomen."

Hein Rijkenberg voedden met zijn man en een lesbisch stel samen twee kinderen op in een groot huis in de Pijp. "Dit is super goed nieuws. Onze kinderen zijn inmiddels meerderjarig, dus wij hebben het meeste achter de rug. Maar het probleem van erfrecht blijft voor ons een ding. Ik heb maar een van mijn twee kinderen kunnen erkennen. Als ik mijn erfenis gelijk wil verdelen onder mijn kinderen, krijgt mijn wettelijke zoon toch meer dan de ander."