Amsterdam Bewaar

'Gemeente loopt financiële risico's met stadsverwarming'

'Gemeente loopt financiële risico's met stadsverwarming'
© ANP

De gemeente heeft volgens de Amsterdamse Rekenkamer onvoldoende grip op Westpoort Warmte, het samenwerkingsverband achter de stadsverwarming in Noord en Nieuw-West.

Westpoort Warmte is een samenwerkingsverband van energiebedrijf Nuon en afvalenergiebedrijf AEB Amsterdam, dat zorgt voor warm water en een behaaglijke kamertemperatuur in 27.000 woningen in Noord en Nieuw-West.

Deze bv is in 1999 klein begonnen, als samenwerking van de gemeente met energiebedrijf Nuon om de warmte uit de afvalverbranding te gebruiken voor bedrijfsgebouwen op Westpoort.

Ondoorzichtig
De onderlinge afspraken hebben die snelle groei niet kunnen bijbenen. Het samenwerkingsverband is 'een complex en ondoorzichtig geheel' geworden, schrijft de Rekenkamer in een rapport.

Ook wordt gesproken van 'achterstallig onderhoud' en 'een gedateerde en complexe constructie die steeds meer gebreken gaat vertonen.'

Rekenkamerdirecteur Jan de Ridder zei woensdagmiddag in de gemeenteraad 'geschokt' te zijn door het onderzoek. Zijn conclusie is dat bij de snelle groei van de stadsverwarming veel 'rommeligheden' op elkaar zijn gestapeld.

De gemeente loopt financiële en juridische risico's

Rekenkamer Amsterdam

Staatssteun
Het gevolg is dat de gemeente volgens de Rekenkamer financiële en juridische risico's loopt. Zo is de uitbreiding van stadsverwarming naar nieuwe buurten onderhands gegund aan Westpoort Warmte. 

De Rekenkamer vraagt zich hardop af of dat wel strookt met Europese staatssteun- en aanbestedingsregels. Als concurrenten van Nuon en AEB zich daardoor gedupeerd voelen, loopt de gemeente juridische risico's.

Een ander voorbeeld is dat de gemeente afvalenergiebedrijf AEB in de tussentijd heeft verzelfstandigd en daarom als enige aandeelhouder van AEB geen directe zeggenschap meer heeft over Westpoort Warmte. 

Maar zonder dat de gemeente beschikt over afvalovens of andere warmtebronnen staat de gemeente nog wel garant voor de levering van warmte voor tienduizenden huishoudens door Westpoort Warmte. Dat kan de gemeente in verlegenheid brengen als de afvalverbrandingsovens van AEB stukgaan.

Ook bespeurt de Rekenkamer een structurele 'kennisachterstand' van de gemeente ten opzichte van Nuon. Die is nog versterkt na de verzelfstandiging van AEB.

De gemeenteraad heeft helemaal het nakijken

Rekenkamer Amsterdam

Kritiek
De gemeenteraad heeft helemaal het nakijken. Bij besluiten over nieuwe investeringen in uitbreiding van het warmtenet wordt de gemeenteraad wel betrokken, maar belangrijke risico's zijn volgens de Rekenkamer niet met de raad gedeeld.

Dat is extra ongemakkelijk geworden omdat meer kritiek is gekomen op stadsverwarming, schrijft de Rekenkamer. De techniek was lang onomstreden als marsroute naar een duurzame warmtevoorziening, maar wordt steeds vaker ter discussie gesteld door de opkomst van alternatieven, zoals warmtenetten van een lagere temperatuur en de elektrische warmtepomp.

Over de duurzaamheid van warmtenetten volgt begin 2019 nog een nieuw rapport van de Amsterdamse Rekenkamer.

Het stadsbestuur belooft beterschap in een reactie op het rapport. De stad wil het verduidelijken van de samenwerking binnen Westpoort Warmte laten samenvallen met de toekomstplannen die toch al in het coalitieakkoord staan, om warmtenetten open te stellen voor andere leveranciers en duurzame, aardgasvrije warmtebronnen.

Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheid Westpoort Warmte rechtstreeks onder de gemeente te laten vallen. Maar De Ridder noemt die reactie vaag en weinig concreet.

Lees ook: 27.000 Amsterdamse huizen op biomassa, maar is er genoeg hout?