Amsterdam Bewaar

'De meeste black achievers zijn onderbelicht'

John Leerdam, projectleider van de Black Achievement Month.
John Leerdam, projectleider van de Black Achievement Month. © Maarten Bezem

Zwarte rolmodellen worden in het zonnetje gezet tijdens de eerste Black Achievement Month in Nederland. De eerste editie concentreert zich op Amsterdam, vertelt projectleider John Leerdam.

Harriëtte Verwey is een naam die meteen bij John Leerdam opkomt als de projectleider van de Black ­Achievement Month wordt gevraagd om een zwart rolmodel. "Zij is arts en hoofd van de afdeling cardiologie van het Leids Universitair Medisch Centrum. Daarnaast heeft ze een stichting waarmee ze geld inzamelt om ­Surinaamse kinderen met een hartafwijking in Nederland te kunnen laten opereren. Echt iemand waar we als zwarte gemeenschap trots op mogen zijn."

Zwarte rolmodellen uit de wereld van de wetenschap, sport, kunst en cultuur staan centraal tijdens de Black Achievement Month die dit jaar voor het eerst wordt gehouden. Het evenement is afgeleid van de Black History Month die sinds begin jaren zeventig in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië wordt gehouden. Uitgangspunt is om de bijdrage van zwarte prominenten aan de samen­leving onder de aandacht te brengen van een breed publiek.

Theater- en filmmaker Felix de Rooij heeft twee prachtige films gemaakt. De jonge generatie weet daar helemaal niets van

Morgan Freeman
Een gemengd publiek, voegt Leerdam daaraan toe. "Er zijn een paar zwarte prominenten die iedereen kent, maar de meeste black achievers blijven onderbelicht. Ook binnen de zwarte gemeenschap. Neem een man als theater- en filmmaker Felix de Rooij. Hij heeft eind jaren tachtig twee prachtige films gemaakt, waarvan Ava & Gabriel nog met een Gouden Kalf is onderscheiden. De jonge generatie weet daar helemaal niets van. We gaan dus proberen in oktober een klein retrospectief te houden."

In Amerika wordt Black History Month groots aangepakt. Het merk Nike bijvoorbeeld komt elk jaar met een speciale serie sportschoenen met Afrikaanse motieven om beroemde Afro-Amerikaanse sporters te eren. "Wij beginnen bescheiden," zegt Leerdam. "We concentreren ons dit eerste jaar op Amsterdam. We hopen in oktober tien tot vijftien echt goede activiteiten te kunnen aanbieden, in de hoop dat het evenement de komende jaren gaat groeien."

In de VS is de Black History Month niet onomstreden. ­Acteur Morgan Freeman sprak zich eerder tegen het initiatief uit met het argument dat zwarte geschiedenis deel uitmaakt van de Amerikaanse geschiedenis, en dus geen aparte plek nodig heeft. Volgens Freeman staat het benoemen van de huidskleur emancipatie juist in de weg. Collega Denzel Washington noemde de Black History Month juist weer nuttig en noodzakelijk.

Onze aanwezigheid in Nederland heeft ­natuurlijk alles te maken met het ­koloniale verleden. We zullen dat verleden altijd blijven delen

John Leerdam

Gevoel van eigenwaarde
Leerdam kent de discussie. "Ongetwijfeld zullen ook hier mensen zijn die een Black Achievement Month onnodig of overbodig vinden. Die discussie ga ik graag aan. Ik ben ervan overtuigd dat de zwarte gemeenschap in Nederland nog een flinke inhaalslag moet maken en dat een festival daar een positieve impuls aan kan geven. Als het ook maar een beetje bijdraagt aan een groter gevoel van eigenwaarde, ben ik tevreden."

De Black Achievement Month is een initiatief van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (Ninsee), dat daarmee een van de adviezen overnam uit het in 2014 verschenen rapport van hoogleraar Alex van Stipriaan over het levend houden van de herinnering aan het koloniaal verleden. Leerdam: "Onze aanwezigheid in Nederland heeft ­natuurlijk alles te maken met het ­koloniale verleden. We zullen dat verleden altijd blijven delen."

In Amsterdam is dat besef merkbaar aanwezig, zegt Leerdam. "We krijgen heel veel steun. We hebben inmiddels toezeggingen binnen van onder meer het Rijksmuseum, Nemo, Rialto en de Vrije Universiteit. Die instellingen gaan op hun eigen manier een bijdrage leveren. En burgemeester Van der Laan komt spreken tijdens de aftrap op 1 oktober. Van die opening maken we ook iets bijzonders."