Amsterdam Bewaar

'Amsterdam dreigt te venetianiseren'

Overvolle kanalen in Venetië. De meeste oorspronkelijke bewoners van de stad zijn vertrokken.
Overvolle kanalen in Venetië. De meeste oorspronkelijke bewoners van de stad zijn vertrokken. © Manuel Silvestri/­Reuters

Amsterdam bereikt een kritiek punt: de groeiende toestroom van toeristen brengt de stad schade toe.

Op een aantal plaatsen is het 'frustratieniveau' bereikt: voorzieningen verschralen, de stad wordt vies en straten zijn vaak zo verstopt door mensen dat er geen doorkomen meer aan is.

Dat zegt hoogleraar stedelijke economie en toerisme Jan van der Borg (53), die werkt aan de universiteit van Venetië. Hij ontwikkelde een inmiddels beproefd rekenmodel om te bepalen hoeveel toerisme een stad aankan. Vooruitlopend op definitieve berekeningen lijkt het er volgens hem op dat de stad 'tegen een kantelpunt aanzit'. "Op een aantal plekken in de binnenstad is dat punt zelfs al gepasseerd. De negatieve gevolgen wegen zwaarder dan de positieve."

Volgens Van der Borg moet er op de rem worden getrapt en moet het niet meer aan toeristische bedrijven worden overgelaten om de balans tussen toerisme en overlast te bewaken. "Als de stad de markt niet stevig bij de hand neemt, dreigt ook Amsterdam te venetianiseren."

Attractiepark
Venetië geldt voor veel steden als voorbeeld van uit de hand gelopen massatoerisme. Huizen worden onbetaalbaar en er ontstaan conflicten met bezoekers. "Het toerisme levert de stad nauwelijks iets op, en het vernielt de sociale samenhang."

Van der Borg, die vorige week nog zijn diensten heeft aangeboden aan burgemeester Van der Laan, stelt dat Amsterdam nú in actie moet komen, omdat het anders wel eens te laat kan zijn. "Als de stad doorgaat met improviseren, wordt het een zooitje. Nu zijn mensen geërgerd, maar het gevaar is dat zij structureel gefrustreerd raken."

Er wordt veel geklaagd over 'disneyficatie', maar volgens de hoogleraar kan Amsterdam ook een voorbeeld nemen aan Disneyland. "Toeristen zien de binnensteden die zij bezoeken vaak als een attractiepark, maar Disney slaagt er in zijn attractieparken best goed in om de bezoekersstromen te managen."

Amsterdampas
Vooral dagjesmensen moet 'het vuur aan de schenen worden gelegd'. "Lange bezoeken zijn in economisch opzicht interessant, maar mensen die een paar uur de stad komen doen, moet het niet te gemakkelijk worden gemaakt. Geef mensen die langer blijven kortingen en voorrang in wachtrijen in ruil voor registratie."

Door speciale Amsterdampassen in te voeren wordt massatoerisme enigszins te managen, zegt hij. "Het stelt je in staat de negatieve effecten van de drukte tot op zekere hoogte te beheersen. Als je weet wat mensen gaan doen, kun je daar als stad op inspelen, bijvoorbeeld met je politie-inzet."

Amsterdam moet actie ondernemen, vindt Van der Borg: 'Amsterdam kan een stad zonder ziel worden' [+]