Binnenland Bewaar

Knot steunt snelle versobering hypotheekrenteaftrek

Klaas Knot
Klaas Knot © ANP

De hoge hypotheekschuld van Nederlanders maken onze economie veel te kwestbaar, zegt Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank.

Hij wil een versnelde versobering van de hypotheekrenteaftrek. De uitgelekte plannen van het nieuwe kabinet hebben zijn 'warme goedkeuring'.

"De risico's die gepaard gaan met de hypotheekschulden moeten verminderen," zei Knot maandag tijdens zijn presentatie van het halfjaarlijkse rapport van de bank over de Nederlandse economie (Overzicht Financiële Stabiliteit).  

De Nederlandse hypotheekschuld bestaat voor meer dan de helft uit leningen waarop huizenbezitters nauwelijks aflossen. De restschulden hangen volgens Knot als een molensteen om de nek van huizenbezitters en maken de Nederlandse economie veel te kwetsbaar.

Huishoudens met een restschuld, willen sparen voor de aflossing en dat drukt de consumptie.

Hoge schulden
De hypotheekrenteaftrek zorgt volgens hem voor hoge schulden en daarom pleit hij voor een versnelde versobering.  

Jarenlang was hij een roepende in de woestijn, omdat hypotheekrente politiek gevoelig ligt, met name bij de VVD, maar het lijkt erop dat het nieuwe kabinet wel aanstuurt op verdere versobering van de hypotheekrenteaftrek. Knot hoopt tevens dat politici zich gesteund voelen de reeds aangekondigde ingrepen in de hypotheekverstrekking door te voeren.

De hoge schulden werken in crisistijd ook negatief uit op de Nederlandse economie. Meer dan de helft van de Nederlandse hypotheekschuld van rond de  627 miljard euro bestaat uit aflossingsvrije hypotheken (ongeveer 340 miljard euro). De aflossingsvrije schuld daalde tussen 2013 en 2017 met 30 miljard, maar dat is volgens DNB niet voldoende.

Extra risico's
Huishoudens die een beleggingshypotheek combineerden met een aflossingsvrije hypotheek nemen volgens Knot extra risico's. Zij lossen niet af op de aflossingsvrije hypotheek en de rendementen op beleggingshypotheken blijken niet de door banken berekende acht procent te zijn, maar minder dan vier procent.

De meeste huishoudens blijven aan het einde van de looptijd zitten met zeventig procent van de schuld van de beleggingshypotheek. De restschuld op een aflossingsvrije hypotheek bedraagt volgens DNB voor 500.000 huizenbezitters minimaal 150.000 euro.

"Anders dan de naam doet vermoeden," aldus DNB, "moet op de einddatum van de looptijd van de aflossingsvrije hypotheek het volledige bedrag worden afgelost." Wie dat niet kan blijft zitten met een restschuld.

Vertekend beeld

De Nederlandsche Bank toont zich in het OFS-rapport bezorgd over de economie. Het ruime monetaire beleid dat geld goedkoop maakt, zorgt voor een positief maar vertekend beeld van de risico's op een terugval.

De "ogenschijnlijke rust" op financiële markten ontstaat vooral doordat de rente kunstmatig wordt laag gehouden. Als centrale banken een normaal monetair beleid gaan voeren, gaan rentes weer stijgen. Dan kunnen beurzen dalen, waardoor de schuldenproblematiek van eurolanden verslechtert.

Omdat banken daar geld hebben uitstaan kunnen zij in problemen komen. Andere ontwikkelingen, zoals de Brexit, en het onduidelijke handelsbeleid van Amerika, verhogen de risico's. Nederland is in zo'n situatie kwetsbaar door relatief hoge schulden, vooral op de woningmarkt, zodat DNB aandringt op het verminderen van die schulden.