Des hommes et des dieux

Filmfestival

over Des hommes et des dieux

Des hommes et des dieux

Het is een dilemma voor buitenlanders in elk oorlogsgebied: blijven of weggaan? In het indrukwekkende Des hommes et des dieux maakt een groep monniken in de jaren negentig in het verscheurde Algerije een fatale keuze.

''Een goede herder verlaat de kudde niet,'' zegt een monnik in Des hommes et des dieux, waarmee de onberekenbare Franse filmmaker Xavier Beauvois de beste film uit zijn loopbaan heeft gemaakt. Het leverde hem in Cannes de juryprijs op.

Het op feiten gebaseerde Des hommes et des dieux portretteert in 1993 een groepje oudere Franse monniken in een dorpje in het Algerijnse Atlasgebergte. Ze bidden, zingen, verbouwen groente en verzamelen honing. De monniken, die al tientallen jaren in dit klooster leven, staan op goede voet met de dorpelingen, die dankbaar gebruik maken van de diensten van de kloosterarts.

Aan de harmonieuze situatie komt een einde als de vuile oorlog tussen moslimfundamentalisten en de overheid doordringt tot het dorpje. Een man vertelt dat zijn dochter is doodgestoken in een bus omdat ze geen hoofddoek droeg. Twee leraressen worden vermoord omdat ze in hun klas opmerkten dat verliefdheid een normaal menselijk gevoel is. Een paar Kroatische gastarbeiders wordt de keel doorgesneden als boodschap dat ongelovige buitenlanders in Algerije niet thuis horen.

De monniken beseffen dat ook zij gevaar lopen. Helemaal als fundamentalisten op kerstavond het klooster binnenvallen, omdat ze medicijnen willen hebben.

Bescherming door de overheid wijzen de monniken af, omdat ze niet geassocieerd willen worden met het corrupte regime. Maar door geen partij te kiezen, maken de monniken zich verdacht bij beide partijen.

De risicovolle positie leidt tot intense discussies in het klooster. Een van de monniken zegt dat blijven collectieve zelfmoord is, maar uiteindelijk besluit men unaniem om te blijven. Religieuze overwegingen - een herder verlaat zijn kudde niet - en de opvatting van de dorpelingen, die willen dat de monniken blijven, geven de doorslag. Dat het niet goed afloopt, is geen verrassing voor wie de recente Algerijnse geschiedenis kent.

Ook de monnikarts maakt zich geen illusies: ''De mens doet nooit zo grondig en met opgeruimd gemoed kwaad als met een geloofsovertuiging.''

Des hommes et des dieux is een imponerend drama op het snijvlak van religieus idealisme en politieke naïviteit, dat het werk van Robert Bresson in herinnering roept. Er zijn slechtere filmmakers om mee te worden vergeleken. (JOS VAN DER BURG)