Joods Historisch Museum mist 400 objecten

AMSTERDAM - Het Joods Historisch Museum (JHM) in Amsterdam is door de Tweede Wereldoorlog nog steeds ongeveer vierhonderd objecten en documenten kwijt. Dat liet conservator Julie-Marthe Cohen van het museum dinsdag weten tijdens een symposium in Amsterdam waar Europese joodse musea spraken over geroofde collecties.

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog roofden de nazi's 610 kunstvoorwerpen uit het Joods Historisch Museum, dat in 1930 de deuren opende in Amsterdam. De Duitsers sloegen de objecten op in depots vlakbij Frankfurt. Na de bevrijding kwamen de geroofde objecten terug naar het museum, maar het merendeel is nog altijd spoorloos. Een deel van de vierhonderd missende objecten is waarschijnlijk verloren geraakt, beschadigd, gestolen of vernietigd.

Een ander deel kwam mogelijk terecht bij joodse instellingen in onder andere de Verenigde Staten en Israël, blijkt uit onderzoek van Cohen naar de geroofde collectie. Ze vond een zeldzame achttiende-eeuwse toramantel die het museum in 1936 in bruikleen kreeg, terug in de database van ongeclaimde objecten van het Israel Museum in Jeruzalem.

''Zelfs na de terugkeer naar Amsterdam, zijn objecten nog verdwenen'', aldus Cohen. Een zeldzaam joods huwelijksdocument van een trouwerij in Rotterdam uit 1648 was een vooroorlogs bruikleen aan het JHM en had de oorlog overleefd. In 1950 stond het document echter als vermist verklaard in een tentoonstellingscatalogus die verscheen ter gelegenheid van de 275-jarige viering van de Portugese synagoge in Amsterdam. Het bevindt zich inmiddels al tientallen jaren in het Israel Museum in Jeruzalem. ''We kunnen alleen maar speculeren hoe het daar terecht is gekomen.''

Cohen is groot voorstander van het recente initiatief van het Israëlische museum een database op te stellen van voorwerpen die niet zijn geclaimd. Alle joodse musea zouden dit soort databases moeten opstellen om door de nazi's geroofde kunst te herkennen en terug te vinden, vindt Cohen. (ANP)