'Advocaat ondermijnt tbs'

AMSTERDAM - Advocaten ondermijnen het tbs-systeem door verdachten te adviseren niet mee te werken aan psychologisch of psychiatrisch onderzoek in het Pieter Baan Centrum. Dat stelt het Parket Generaal van het Openbaar Ministerie (OM). Volgens het OM realiseren veel advocaten en verdachten zich niet dat die weigering nadelig kan uitpakken. ''Per saldo is een verdachte daarmee lang niet altijd beter af,'' zegt een woordvoerder.

Justitie maakt zich zorgen om criminelen die een verplichte behandeling in een tbs-kliniek weigeren, vaak op advies van hun advocaat. Dat vergroot het risico dat zij na hun gevangenisstraf weer een misdrijf begaan. Advocaten zouden daar meer oog voor moeten hebben, vindt het OM.

Volgens het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP) weigerden vorig jaar ongeveer de helft van 220 verdachten in het Pieter Baan Centrum mee te werken.

Tbs-advocaat Niek Heidanus, die tien procent van de tbs-veroordeelden bijstaat, vindt het verwijt van justitie 'zotteklap'. Volgens Heidanus is de gemiddelde tbs-duur de afgelopen tien jaar verdubbeld naar acht jaar.

''En dat is nog maar het gemiddelde. Tbs kan ook twaalf jaar duren, of je komt er nooit meer uit. Dat weet je niet. Ik dien het belang van mijn clienten, en voor hen is het vaak helemaal niet verstandig om mee te werken aan tbs-onderzoek.'' Heidanus adviseert 'een paar keer per jaar' daaraan niet mee te werken. Volgens hem is in veel gevallen een stevige gevangenisstraf met de eis aan de verdachte om zich ook daarna psychisch te laten behandelen, een beter alternatief. Als die vervolgens niet meewerkt, zou hem weer een forse celstraf boven het hoofd moeten hangen.

Heidanus' collega Jan-Jesse Lieftink, van het Amsterdamse kantoor Cleerdin Hamer dat ook veel tbs'ers bijstaat, vindt dat justitie 'de zaak omdraait' door de advocatuur van het ondermijnen van het tbs-systeem te beschuldigen.

''Een tbs-behandeling die een jaar of vijf geleden nog vier, vijf jaar duurde, duurt nu zeven jaar. Geregeld moet een veroordeelde jaren wachten totdat hij in een kliniek terechtkan en door een gebrek aan uitstromers raakt het systeem verstopt. Dan kan ik het tegenover mijn cliënt niet over mijn lippen verkrijgen dat hij maar rustig aan tbs moet meewerken.''

Ook tbs zou eindig moeten zijn, vindt Lieftink. ''Bij een gewone celstraf weet je tevoren wanneer je vrij komt. Daar kun je je dan op instellen. Als tbs eindig zou zijn, zouden advocaten hun cliënten veel vaker adviseren mee te werken. Het argument dat iemand pas vrij mag komen als het gevaar op herhaling is geweken, gaat niet altijd op. Dat is bij gedetineerden met een gewone celstraf immers ook niet zeker.'' (HET PAROOL)