Nepadvocaat booming business

De recherche waarschuwt voor nepadvocaten. Ze kiezen feilloos kwetsbare 'cliënten' zonder argwaan - om die grof op te lichten.

Ongewild zette Jonathan T. (48) het fenomeen nepadvocaat onlangs in de schijnwerpers. Hij kreeg 3,5 jaar cel opgelegd van de rechtbank, die hem veroordeelde voor oplichting, verduistering, valsheid in geschrift en witwassen.

Zijn zaak kreeg vooral veel aandacht omdat hij weduwe Anita Schuts van de vermoorde vastgoedbaron Willem Endstra voor zeven ton had opgelicht, plus mogelijk nog enkele andere bekenden uit 'de bladen' zoals Viola Holt, die echter geen aangifte deden. Naast min of meer bekende Nederlanders had T. echter ook een reeks minderbedeelde slachtoffers.

Gedurende het onderzoek zag het team van de financiële recherche 1,1 miljoen euro gestort worden op T.'s rekeningen. hij had zijn 'cliënten' voorgespiegeld dat het zijn advocatenrekeningen voor 'derdengelden' betrof, terwijl het privérekeningen waren. Van 97 procent van al dat geld kon de recherche aantonen dat T. het 'uit misdrijven had verkregen'.

De rechtbank oordeelde dat T. 'op schandelijke wijze misbruik heeft gemaakt van het vertrouwen' van de slachtoffers die hij had ingepalmd, 'waarbij hij zeer geraffineerd te werk ging'. Het vonnis: 'Hij spon zijn cliënten een web van halve waarheden en leugens voor. Hij heeft daarbij ook niet geschuwd zijn eigen familie (zijn 85-jarige moeder en indirect ook zijn zuster) financieel op te lichten.'

De rechtbank schetst T. als een 'pathologische leugenaar' die zijn 'klanten' via 'listige kunstgrepen' aanzette tot betalingen, die hij vervolgens stelselmatig wegsluisde of voor eigen gebruik opnam. Zelfs zijn vriendin hield hij lang in de waan dat hij een heel goede baan had na een gedegen opleiding - terwijl de recherche behalve een havo-diploma weinig terugvond.

Al het achterover gedrukte geld joeg T. er met zijn poenige levensstijl doorheen. Hij woonde mooi, had een enorme garderobe, reed dure auto's en droeg dito horloges. De rechtbank verklaarde twee panden, een Audi A6 Quattro en een Jaeger-LeCoultrehorloge verbeurd.

''Je kon hem bij wijze van spreken zien wandelen door de PC Hooftstraat en de Leidsestraat. Twintig minuten nadat hij in de ene winkel fors had afgerekend, pinde hij alweer een flink bedrag in een winkel even verderop,'' zegt financieel
rechercheur Michiel Princen.

De aanpak van T. is typerend voor die van de nepadvocaat: hij struinde de juiste feestjes af en liet zich via via aanbevelen. Hij wist haarfijn de slachtoffers te kiezen die in een kwetsbare positie zaten en die juist door de problemen waarvoor ze juridische bijstand zochten, in een isolement verkeerden.

''Behalve de weduwe Endstra had hij een bijstandsmoeder onder zijn slachtoffers, verwikkeld in een boedelscheiding met haar ex-partner, en een uitkeringsgerechtigde die hij had beloofd dat hij diens lage uitkering zou vermeerderen als hij die maar stortte op zijn rekening,'' zegt rechercheur Princen. ''Er zat een slager onder de getroffenen, een bloemist en een taxibedrijf. Zoals vaker gebeurt bij nepadvocaten, ging het om echt schrijnende zaken. Een slachtoffer dat aangifte kwam doen, zat er over in of hij de parkeermeter wel kon betalen.''

De veronderstelling dat slachtoffers van nepadvocaten dom of op zijn minst erg onvoorzichtig zijn, verdient nuance, vindt Princen. ''Echt niet iedereen is op zijn achterhoofd gevallen. Oplichters hebben nu eenmaal een neus voor kwetsbare slachtoffers. Ze schuiven knus aan de keukentafel aan of ontvangen in een hotelbar. Ze verdiepen zich in het privéleven van hun slachtoffer en overtuigen de 'cliënt' ervan veel goedkoper en efficiënter te kunnen werken omdat ze er geen duur kantoor op nahouden - wat alle alarmbellen juist zou moeten laten rinkelen.''

Door hun taalgebruik te doorspekken met juridisch jargon - of wat daarvoor moet doorgaan - poseren de nepadvocaten als doorgewinterde juristen. Princen: ''Ook bij serieuze, grote bedrijven praat zo'n nepadvocaat zich soms naar binnen. De hele presentatie en dat jargon lijken blijkbaar heel betrouwbaar. De regel zou moeten zijn dat je nooit betaalt als je niet weet wat iemand precies voor je gaat doen.''

In een poging potentiële nieuwe slachtoffers te behoeden voor de nepadvocaten, heeft Princen een lijst opgesteld met tips voor wie een advocaat zoekt.

''Eenvoudige voorzorgsmaatregelen kunnen veel leed voorkomen. Behalve al dat geld dat mensen kwijtraken, heeft het ook nog eens een enorme emotionele impact als mensen zijn belazerd en getild door iemand van wie ze dachten dat het een vriend was.'' (PAUL VUGTS)