Redder van woorden

MAARTEN MOLL

Deze zomer rijden wij 's nachts naar Frankrijk. Om wakker te blijven zal ik in het holst van de nacht een luisterboek in de cd-speler duwen. Wij waren daar niet toen wij daar waren. Gedichten van H.H. ter Balkt, voorgelezen door de dichter zelf. Met zijn sobere, donkere stem zal hij mij veilig over donkere wegen leiden.

H.H. ter Balkt is een dichter die het verleden levend houdt. Hij dicht over klokbekervolken, Byzantium, de Merovingers. Over strijdhamers, slijpstenen, ijzergieterijen, aardappelsorteermachines en knechten. Een hoeder van de taal, een redder van woorden die langzaam vergaan. Geen man die de woorden paarden en ossen beeldender uitspreekt dan H.H. ter Balkt. Die het gedicht De aardappelsorteermachine laat beginnen met de schitterende regel: 'Ik woonde toen in een land waar de aardappelsorteermachine kwam.' En het woord benzine, uitgesproken door H.H. ter Balk, is bijna drinkbaar.

H.H. ter Balkts knoestige, van leem gemaakte gedichten dragen geweldige titels:

Aan de sorteersters en sorteerders in lompen handel Jac Vromen

Donderdagen en pompstations

Blauw kistje uit Archangel

J.W.D. in 't Dal en Zn,Verhuizers

Slechte knechten

En:

Blues van de dolende ziel van Marcus Ulpius Heracles, oogarts, die in de winter van 401/402 de laatste Romeinse cohorten wegtrekken zag langs de rivier de Waal.

Verbluft luister ik naar regels als 'Wijk niet voor de klompenmakers' (uit De peppels) of 'De kinderen strelen teder benzinepompen' (Kinderen). Verbluft omdat het een andere wereld is waarin hij ons onderdompelt. Een bijna archaïsche wereld, die niet meer bestaat als de profetische, soms dreigende, dan weer verzoenende, maar nooit slaapverwekkende stem van H.H. ter Balkt is weggestorven.

Dus drukken wij op play en luisteren we eindeloos naar H.H. ter Balkt. Nu al hét vakantieboek van 2008: Wij waren daar niet toen wij daar waren.