Door de vrolijkheid laat hij dikke druppels bitterheid vallen

Tijdens het paasweekeinde heb ik veel gelezen, maar er was één boek dat een meesterwerkje bleek te zijn: 'Encyclopedie van op het nippertje geredde kennis' van Hans Vervoort. Dit boek is om twee redenen meesterlijk: de stijl van schrijven - en dan vooral de toon - en de onderwerpen.

De onderwerpen. Het is precies wat de titel zegt. Hans is 75 jaar geworden en er is kennis, er zijn gebeurtenissen en wetenswaardigheden die met hem verdwijnen als hij sterft. En dus heeft hij ze te boek gesteld.

Soms kleine dingen ('Jef Last kon zijn oren bewegen') en soms grote, die van goud worden door de fraaie, melancholieke toon. Door de vrolijkheid laat Vervoort dikke druppels bitterheid vallen.

Het mooiste voorbeeld is de laatste 'snipper'. (Vervoort noemt sommige stukken nippers, andere snippers.) Hij schrijft daarin over zijn 'grote broer', die, zes jaar oud, stierf in het krijgsgevangenkamp Ambarawa. Na jaren beschrijft Vervoort dit voorval in zijn boek 'Weg uit Indië.' Naar aanleiding daarvan krijgt hij een mail van ene Mia Verbeek. Die is op dat moment 85, maar was zestien toen ze meehielp 'Robbie', het broertje van Hans, te begraven, omdat ze 'begrafenisdienst' had.

Vervoort citeert uit haar brief, waarin de begrafenis van Robbie wordt beschreven. Dan schrijft Vervoort: 'Later op die dag kreeg ik de kom soep van hondenvlees die eigenlijk voor Rob bestemd was. Soms verdwaalde een hond in het kamp en daar werd bouillon voor de zieken van gemaakt. Rob was overleden voordat ze hem die kop soep konden geven. Nooit had ik iets lekkerders geproefd. En het schuldgevoel daarover duikt geregeld op.' Meer niet.

Dat zijn vijf meesterlijke zinnetjes. Het hele schrijnende verhaal beslaat anderhalve pagina. Wat zouden Willem Elsschot, Simon Carmiggelt, Willem Wilmink en Tjalie Robinson deze 'encyclopedie' met welgevallen hebben gelezen.

Een andere snipper van slechts vijf zinnen is deze. Lees en geniet. 'Al na twintig seconden voel je je lekker opgewonden,' zei een vrouwenstem vanuit de tv tegen me, toen ik even wakker werd om half drie 's nachts. Ik was weer eens voor de buis in slaap gevallen. Geduldig wachtte ik twintig seconden en keek naar de blote billen die ze me liet zien. Maar er gebeurde niets. Toen viel ik weer in slaap.'

Gelukkig is dit nog weggegrist en voor de eeuwigheid gered.