Schaamte

THEODOR HOLMAN

Er zijn televisieprogramma's waarvan ik plaatsvervangende schaamte krijg. Nee, dat is niet als ik Frans Bauer iets ordinairs zie doen. Dan zap ik gewoon weg. Het is als ik gewone mensen per ongeluk iets doms zie doen of zeggen.

Bij De wereld draait door vinden ze dat leuk; daar hebben ze een montage van beelden van mensen die zich niet goed kunnen uitdrukken, of niet goed de weg weten met de Nederlandse taal. En die zeggen of doen iets vreemds, of ze vergissen zich, of beseffen de geladenheid van hun woorden niet. En daar wordt dan heel hard om gelachen.

Ik schaam me dan altijd.

Je ziet bijvoorbeeld een gewone, maar enigszins labiele en debiele vrouw en die zegt zoiets als: ''Ik heb ongelooflijk zin in iets hards.'' En dat is dan erg leuk, want iedereen voelt dan aan dat 'iets hards' ook geduid kan worden als 'een harde lul' of iets van dien aard.

Ik voel dan gêne, plaatsvervangende schaamte. Het vreemde is dat je heel weinig politici in deze situaties ziet.

Balkenende valt wel eens over een stukje speelgoed, maar dat is het dan ook. Politici doen nooit iets pijnlijks en juist dat vind ik eigenlijk vreemd.

Gisteren hoorden we dat Balkenende weer de lijsttrekker wordt van het CDA.

Het vreemde is dat ik daar ook plaatsvervangende schaamte door voel. Ik denk: dit kan toch niet! Maar in tegenstelling tot die andere tv-programma's zie ik ook wel dat dit niet 'objectief gek' is. Balkenende mag doorgaan! Van zijn partij. Waarom? Omdat hij het goed gedaan heeft, vinden ze.

Wat heeft die Balkenende in godsnaam goed gedaan? Al die kabinetten zijn gevallen! Als er iets gebeurde - kredietcrisis, besluit Oeroezgan - was hij er niet. Of hij was in het ziekenhuis, of ze deden honderd dagen niets, of ze stelden een commissie samen. Balkenende meed het nemen van beslissingen. Op zo'n absurde manier dat je er eigenlijk om lachen moest.

Een lach die ook een vorm van schaamte liet horen.

Maar alleen jij, die niets van Balkenende moet hebben, die nooit op het CDA zal stemmen en niet begrijpt wat het partijbestuur wil, vindt het grappig.

Soms voel je dat jij de enige bent die het ziet als een afgang.