Joris, de tapaskater

A.F.TH. VAN DER HEIJDEN

Toen ik in Berlijn Jean-Paul Franssens een keer betrapte op een fikse ochtenddronk nog voor het ontbijt, was zijn antwoord: ''Ik eet niet graag op een nuchtere maag.''

Er zijn van die avonden dat een mens met moeite het café verlaat om ergens iets te gaan eten, maar hij kan nou eenmaal niet altijd blijven zitten tot zijn hoofd voorover op de tafel knakt en het kegelvormige glaasje zich heel precies rond zijn neus stulpt. Als we bij De Zwart zijn, en snel terug willen naar het achtergelaten gezelschap, nemen we onze toevlucht tot de tapasbar schuin aan de overkant. Ik kom er vanwege de inktvisringen, de beenhamkroketten en de ruime wodka-limes. Mirjam en haar zusje Hinde, die alleen voor de vorm iets bestellen, zijn er in de eerste plaats voor hun nooit eindigende rendez-vous met Joris, de kleine, rode huiskater.

Joris, oud al en een beetje vaal, laat zich met een knorrig gezichtje hun geaai en gekrauwel welgevallen. De twee vrouwen spreken de taal van de katten zonder die zelf te verstaan - Joris wel. Als hij bij onze binnenkomst niet, met zijn neusje de ruit stempelend, in de vensterbank zit, gaat Hinde hem zoeken. Ze vindt Joris dan bovenaan de trap naar de toiletten, waar hij achter een kattenluik zijn eigen gemak heeft, en draagt hem de treden af, die hij zelf voor de terugweg vaak te steil vindt.

Het is niet zomaar vertedering, die kattenliefde van de beide zusjes. Het is iets metafysisch. In het joodse gezin waaruit ze stammen, hebben ze via de verhalen zoveel familieleden leren kennen zonder ze ooit hartgrondig te kunnen missen, dat het lijden en de dood vanzelf iets abstracts, iets afstompends zelfs, hebben gekregen. Door hun symbiotische band met de katten van deze wereld heb ik in de loop der jaren de indruk gekregen dat ze menselijke kwetsbaarheid vooral in die naar binnen gekeerde poezenbeesten herkennen.

Gisteravond is Joris gestorven. Niet van ouderdom. Overreden, in de drukke Spuistraat, werd hij evenmin.

Vaak zit ik op dat uur voor het raam van café De Zwart met André Klukhuhn de oerknal en de prijsstijgingen door te nemen, maar gisterenavond was ik thuis bij Mirjam. Omdat we geen van beiden op een bepaalde naam konden komen, raadde ik haar aan André te bellen - die zou het wel weten. Hij nam op, en begon meteen stamelend van ingehouden woede verslag te doen van wat hij zojuist aan de overkant van de Spuistraat had zien gebeuren.

Eén of ander stuk schorem wilde wel eens even laten zien hoe zijn grote, zwarte hond hem ook onaangelijnd kon gehoorzamen. Op het trottoir voor de tapasbar kreeg het dier Joris tussen zijn kaken. Groot tumult. De hond er met zijn prooi vandoor, de misdadige baas erachteraan.

Vermoedelijk een kraker uit het anarchistengetto verderop. Hij droeg een bot door zijn neus, of een vork, bij wijze van piercing dan.

Johannes van Dam, buurman van de tapasbar, kwam nu ook geheel ontdaan het café binnenlopen. De dierenambulance was er, maar niemand kon met zekerheid zeggen of Joris nog leefde. Later op de avond zou Mirjam de dienst bellen. Ja, er was in de Spuistraat door medewerkers een kattenlijkje van het trottoir geraapt. Oprecht en diep, onpeilbaar verdriet.

''Hoe vertel ik het nou aan Hinde?''

''Geweldig dat ze net de regels voor pitbulls weer versoepeld hebben.'' Ik kies altijd de verkeerde woorden voor mijn troost, daar ben ik berucht om. ''Binnenkort zullen hondengevechten in gecapitonneerde kinderkamertjes wel legaal worden.''

Mirjam hees onze Noorse boskat Tygo bij zich op schoot - ongeveer zes keer de omvang en acht keer het gewicht van Joris. Hij likte verlekkerd haar tranen uit zijn rode vacht en wijd uitstaande leeuwenbaard. Zijn zilvergrijze zusje Tasja keek van een afstand jaloers toe, met wiebelend achterwerk gereed voor de sprong.