Binnenland Bewaar

De dag dat de drukte in Amsterdam een probleem werd

Toeristen op de Dam. Vóór het gewraakte weekend werd de drukte in de stad vooral als positief gezien.
Toeristen op de Dam. Vóór het gewraakte weekend werd de drukte in de stad vooral als positief gezien. © ANP

Op 3 mei 2014 werd Amsterdam wakker als drukke stad. De gemeente noemt precies deze - op het oog onschuldige - dag als kantelpunt in de beeldvorming. Het kan snel gaan.

Het was een zonnige dag, hooguit een beetje fris voor de tijd van het jaar. Wie 's morgens de gordijnen opentrok, zal niets bijzonders zijn opgevallen. Een zaterdag als alle andere. Weinigen zullen zich hebben gerealiseerd dat precies deze dag, 3 mei 2014, de dag was dat het allemaal anders werd. Vóór die dag vonden we de drukte nog prima, erná zag de Amsterdammer de aantrekkingskracht van de stad op bezoekers ineens als probleem.

Het lijkt nogal netelig de omslag in het denken over de drukte in de stad vast te pinnen op één precieze datum, maar het is wat het college doet in het startdocument Stad in balans, dat gisteren werd gepresenteerd door wethouder Kajsa Ollongren (Economie). Wat eerst positief was, werd negatief. Het was een samenloop van omstandigheden. De omslag alleen toeschrijven aan de explosieve groei van het aantal toeristen is te kort door de bocht, schrijft de gemeente in Stad in balans. 'De werkelijkheid ligt genuanceerder.'

Stromen toeristen
Wat gebeurde er eigenlijk in de eerste dagen van mei? Om te beginnen was het al druk. In de weken dat de Keukenhof in bloei staat, komen traditioneel gezien veel toeristen naar de stad. Zij zien Amsterdam als perfecte uitvalsbasis voor een tripje naar Lisse of als een mooie afsluiting op de terugweg. Grote aantallen touringcars worden besteld om de mensen bij de bollen te krijgen.

Tel daar in mei vorig jaar het jaarlijkse bloemencorso bij op. Normaliter vindt dat in de derde week van april plaats, maar vanwege Pasen en een week later Koningsdag werd het corso verplaatst naar 3 mei.

'Achteraf geen gelukkige keuze', schrijft het stadsbestuur. Hierdoor viel het corso samen met de stromen buitenlandse toeristen die de vrije dagen rond 1 mei toch al aangrijpen voor een reis naar Amsterdam. Het beloofde bovendien een zonnig weekend te worden. In heel Europa stapten duizenden mensen in vliegtuigen, auto's, treinen en bussen: op naar Amsterdam.

Druppel
Deze drukte viel nog min of meer in goede banen te leiden, maar er zat meer tegen. Het Damrak, dat in die dagen nog volop heringericht werd, werd het hele weekend afgesloten voor al het gemotoriseerde verkeer. Met een goede reden: het werk moest absoluut klaar zijn voor 4 en 5 mei en had in de maand ervoor grote vertraging opgelopen toen de Chinese president tijdens de Nucleaire Veiligheidstop in Den Haag kwam logeren in het Paleis op de Dam. Als klap op de vuurpijl was in het weekend van 3 mei nog de jaarlijkse kermis op de Dam.

Wie zich in dat eerste weekeinde van mei in de binnenstad waagde, trof dus mensenmassa's, overal. De Dolle Dwaze Dagen, niet alleen in winkels, maar ook op straat. Het zal best weleens drukker zijn geweest, dat is niet duidelijk, het bleek echter de druppel die de emmer deed overlopen.

Met gevolgen, stelt het college dus in zijn gisteren gepresenteerde document. Vóór het gewraakte weekend was de toon in de berichtgeving hoofdzakelijk positief, zegt het stadsbestuur. Musea heropenden de deuren, Artis en het Concertgebouw jubileerden. 'Het gaat goed met het aantal toeristen' en 'Het toerisme is een belangrijke impuls voor de economie,' schreef Het Parool.

Disneyficatie
Later in 2014 en uitlopend naar dit jaar wordt de toon kritischer, schrijft het college, en wordt de stem van bewoners en tegenstanders steeds vaker gehoord. Het gaat over barbecueverboden, de dreigende disneyficatie en de stad die niet voorbereid was op het verwerken van zoveel verkeer. Tel bij de massa artikelen de discussie in de sociale media op (drukte is regelmatig trending) en de kentering is compleet.

Zaterdag 3 mei 2014 dus, arbitrair misschien, maar het bleek de dag dat het allemaal anders werd. We hadden het kunnen weten: de weersverwachting van die zaterdag voorspelde een einde aan de fijne dagen. Gerrit Hiemstra zei het tijdens het einde van het Journaal: 'Er komen wolken aanzetten, we krijgen wisselvallig weer.'