Amsterdam Bewaar

'Moroccan Flavoured Dutch is niet meer zo aanwezig in de straattaal'

Woorden van de straat verdwijnen even snel als ze zijn opgekomen.
Woorden van de straat verdwijnen even snel als ze zijn opgekomen. © ANP

Margreet Dorleijn is taalonderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. Dorleijn heeft met haar collega Jacomine Nortier onderzoek gedaan naar de straattaal van jongeren met een Marrokaanse of Turkse achtergrond. Maandag spreekt zij in de talkshow Stadsleven in De Balie over onder meer haar onderzoek.

Naar uw idee is door alle commotie rondom Charlie Hebdo, IS en Geert Wilders de straattaal veranderd. Hoe komt dat?
'Zo'n tien jaar geleden, ongeveer voor de tijd van Pim Fortuyn, hing heel erg de sfeer van 'wij zijn multiculti en dat is leuk'. Toen Pim Fortuyn kwam, was hij eigenlijk de eerste die uitsprak dat hij het niet eens was met de multiculturele samenleving.' 

'Misschien omdat moslims zich weggezet voelden als groep, ontstond er in die periode een gevoel van solidariteit onder jongenren met een moslim-achtergrond. Dat uitte zich onder meer in taal. Om te laten zien dat je solidair bent met je vrienden die 'multicultureel' zijn, gingen veel jongeren een Marokkaans accent gebruiken. Ook door jongeren die geen Marokkaanse achtergrond hadden, maar zich wel moslim voelden of zich solidair met de groep voelden. Daarnaast had het spreken met een Marokkaans accent een stoere uitstraling. Veel autochtone jongeren begonnen het ook te gebruiken. Moroccan Flavoured Dutch, noemden we Jacomine Nortier en ik dat.'

'Tegenwoordig hangt er juist meer een grimmige  sfeer, inderdaad door al die politieke ontwikkelingen. De houding 'wij zijn multiculti en dat is leuk' is een beetje voorbij, moslims zijn bang geworden, er bestaat echt veel angst voor de Wilders-achtige atmosfeer die in Nederland bestaat, en omgekeerd zijn veel niet-moslims als de dood voor moslims. Ik heb er geen onderzoek naar gedaan, maar heb de indruk dat Moroccan Flavoured Dutch nu niet zo opvallend aanwezig is.' 

Wat is straattaal eigenlijk?
'Het is een fenomeen, een creatief proces. Straattaal verandert constant en heel snel. Er komen steeds woorden bij en er vallen steeds woorden af.' 

Wat zijn dan woorden van de laatste tijd?
'Ja, als ik die noem, dan zijn ze alweer oud als dit stukje online komt. Maar je hebt wel woorden die er al een tijd zijn. Volgens mij weet jij dat beter, want aan je stem te horen ben je een stuk jonger dan ik. En hoor jij dat ik een oudere, hoogopgeleide vrouw ben. Je kunt altijd aan iemands taal horen tot welke groep diegene behoort. Het leuke van straattaal is dat je bewúst met de taal speelt om aan te geven tot welke groep je behoort. Straattaalsprekers kunnen daarnaast ook heel gewoon Nederlands spreken.' 

Dat klopt. Fittie?
'Dat betekent ruzie. Die is er ook al een tijdje.' 

Zemmel.
'Ook die. Betekent klootzak.' 

Ach. Mattie?
'Een vriend, een kameraad. Hoor je ook veel.' 

Blijven het woorden van de straat? 
'Sommige straattaalwoorden komen vast en zeker in het algemene Nederlands terecht, zoals dat destijds ook gebeurd is met Bargoense woorden zoals 'mollen' of 'bajes', woorden die afkomstig zijn uit het Romanes en het Jiddisch.' 


Stadsleven, maandag 23 februari om 20:00 uur in De Balie, Leidseplein. Met onder andere Remco Campert en Jeroen Henneman, Gustaaf Peek en Niña Weijers. Kaartjes €7,50 via www.debalie.nl.