Amsterdam Bewaar

'Amsterdam dreigt te disneyficeren'

'Amsterdam dreigt te disneyficeren'
© ANP

Als het stadsbestuur geen fundamentele stappen neemt om de stroom toeristen te beheersen, wordt Amsterdam een pretpark, zegt Stephen Hodes, die vandaag een tijdschrift publiceert over het thema. 'De stad dreigt te disneyficeren.'

Een plek die kansrijk is om het centrum groter te maken, is de noordelijke IJoever

Stephen Hodes

Is het te druk in Amsterdam?
'Er zijn momenten en plaatsen waarop het te druk is in de stad, maar dat is niet de hele tijd zo. Dat neemt niet weg dat er een enorme clash gaat komen tussen bewoners en toeristen als we zo doorgaan. We wonen immers in een piepkleine stad en het deel waar de meeste toeristen komen is nog veel kleiner.'

'Het bijzondere van Amsterdam is de balans tussen wonen, werken en recreëren. Als dat uit evenwicht raakt, gaat de stad kapot. Dan krijg je disneyficering en wordt het hier een pretpark.'

Wordt het dan nog drukker?
'Ja, de drukte gaat nog veel meer toenemen. Het internationale toerisme naar Amsterdam is vorig jaar twaalf procent gegroeid en de voorspelling is dat het aantal buitenlandse toeristen in Amsterdam de komende tien tot vijftien jaar zal verdubbelen. Dat komt doordat er mondiaal een enorm sterk groeiende middenklasse is voor wie reizen nu mogelijk wordt.'

'In China bijvoorbeeld is de middenklasse gegroeid tot zo'n 400 miljoen mensen. Een paar decennia geleden kon een gewone Chinees niet reizen. Het communisme bracht allerlei reisbeperkingen met zich mee en bovendien hadden veel Chinezen er geen geld voor. Alleen zakenmensen gingen naar het buitenland.'

'Nu is dat anders. De beperkingen zijn er niet meer en de Chinees heeft meer te besteden. En aangezien de reisparticipatie in China nog relatief klein is, werkt het statusverhogend om naar Europa te gaan. Dan kom je terug met een verhaal dat indruk maakt. Het is niet voor niets dat er zes hotels speciaal voor Chinezen in en rondom de stad komen.'

Wat moet er gebeuren om disneyficering te voorkomen?
'Amsterdam heeft nu de kans om gidsstad te worden in het beheersen van toerisme. Er is namelijk wereldwijd nog weinig kennis op dit gebied.'

'In elk geval is er niet één oplossing. Wethouder Kajsa Ollongren wil toeristen spreiden. Dat is echter niet voldoende. Het probleem is dat succesvolle plekken binnen de kortste keren vol zitten. Zoals de Hallen in West. Dat is op zaterdag nu al een compleet gekkenhuis. En daar zitten dan voornamelijk Amsterdammers en andere Nederlanders. Misschien dat twee procent van de bezoekers op zaterdag buitenlandse toeristen zijn. Het duurt even voordat dat soort plekken ook bij toeristen bekend wordt. Met apps gaat het wel iets sneller.'

'Een ander probleem met spreiden van toeristen is dat de meesten hooguit twee nachten in Amsterdam blijven. Dan willen ze naar het Rijksmuseum, het Van Gogh Museum, het Anne Frank Huis en een coffeeshop.'

'Een plek die wel kansrijk is om het centrum groter te maken, is de noordelijke IJoever. Die is vanuit de binnenstad zichtbaar en wordt steeds aantrekkelijker. Nu heb je er al Eye en de Tolhuistuin. Straks komt daar een groot congreshotel bij, de Disney-attractie Flying over Holland en de A'dam Toren. De bereikbaarheid is echter een probleem. Er moet dus snel een brug komen.'

Zijn er te veel hotels in de stad?
'De groei van het aantal hotels en van airbnb in Amsterdam moet beter beheerst worden. Het aantal hotels groeit nu veel te hard, namelijk met twaalf procent in 2015. Dit jaar komen er 3100 hotelkamers bij. Dat is te veel. Als stadsbestuur kun je daar met bestemmingsplannen betere keuzes in maken. Uiteindelijk betekenen meer hotelkamers immers meer toeristen.'

'De gemeente zou een kamerquotum kunnen invoeren. Dan komen de hotels niet meer in Amsterdam, maar direct eromheen. Daarvoor moet je dan goede afspraken maken met de stadsregio over de infrastructuur, want uiteindelijk wil iedereen toch naar de Dam. En je moet de handhaving op airbnb op orde hebben, want anders loopt dat de spuigaten uit.'

Wat kan de gemeente nog meer doen?
'Dingen verbieden, maar daarvoor moet je als stadsbestuur durven in te gaan tegen gevestigde belangen. Ik denk bijvoorbeeld aan een verbod op bierfietsen en op touringcars in de binnenstad.'

'Ook wat betreft evenementen moet je strenger zijn. Een internationaal beachvolleybaltoernooi moet je niet op de Dam houden, midden in de stad. Het argument daarvoor was dat het een mooi plaatje oplevert. Maar een mooi plaatje hebben we echt niet meer nodig voor de marketing van Amsterdam. Zelfs als we stoppen met alle marketing, blijven de toeristen komen.'

Is Amsterdam Marketing overbodig?
'Nee, maar Amsterdam Marketing zou veel meer moeten inzetten om de balans tussen bewoners en bezoekers te behouden. Daarbij helpt het om je te richten op specifieke doelgroepen. Je kunt als stad beter de individueel reizende toerist aantrekken dan de groepen. Ook moeten de minder bekende bezienswaardigheden meer onder de aandacht worden gebracht. De drukte kan de iconen namelijk ook gaan opbreken. Het aantal bezoekers aan iconen als het Rijksmuseum zal verdubbelen. Dat is straks echt niet leuk meer en doet af aan de kwaliteit van het bezoek.'

'Behalve technische mogelijkheden toepassen om de bezoekersstromen te beheersen, zou ik iedere bezoeker ook een mooie kaart geven met een aantal wandelroutes erop. Als je daar verschillende versies van uitdeelt, gaan toeristen ieder op een andere manier de stad verkennen. Ook een komische brochure met informatie over de Amsterdamse gewoonten en bijzonderheden op elke hotelkamer is een idee. Op die manier kun je toeristen erop wijzen hoe fietsers zich gedragen en hoe je het beste rekening met ze kunt houden.'

Het tijdschrift Amsterdam, inspelen op de toekomst is verkrijgbaar bij onder meer Scheltema en Athenaeum (€14,50)