Amsterdam krijgt 150.000 euro boete in Probo Koala zaak

21-06-10 17:45 uur

Actievoerders van Greenpeace houden het gifschip Probo Koala vast in de haven van Paldinski in Estland in september 2006. Met het schip Arctic Sunrise belemmerden zij het vertrek van de tanker. De Probo Koala dumpte een maand eerder vijfhonderd ton giftig afval op een aantal plekken in de havenstad Abidjan in Ivoorkust. Foto ANP/Greenpeace

update

AMSTERDAM - Voor het overtreden van milieuregels rondom de Probo Koala moet de gemeente Amsterdam een boete van 150.000 euro betalen, eiste het Openbaar Ministerie (OM) maandag. Trafigura, de huurder van het schip, dient twee miljoen euro te betalen.

Tegen APS, het afvalbedrijf in de Amsterdamse haven, is 250.000 euro geëist. De toenmalige directeur moet wellicht de cel in; hij hoorde drie maanden eisen. Voor de kapitein van de Probo Koala werd vier maanden gevraagd, en als het aan het OM ligt, gaat N. A., werkzaam bij Trafigura, een jaar de cel in.

Voor alle verdachten geldt, aldus het OM, dat ze eigenbelang hebben laten prevaleren boven het belang van gezondheid en milieu. Angst voor schadeclaims speelde een rol, en de drang naar zo veel mogelijk omzet.

Fel waren aanklagers Luuk Boo?gert en Renske Mackor ten aanzien van oliehandelaar Trafigura. Het bedrijf huurde de Probo Koala in 2006 om op zee nafta, een olieproduct, te wassen. Bij dat proces wordt het zwavelgehalte van de nafta verminderd zodat het kan worden verkocht als brandstof. Dit proces leverde volgens justitie giftig en gevaarlijk afval op.

Toen het schip begin juli 2006 naar Amsterdam kwam, verzweeg Trafigura, A. en de kapitein volgens het OM bewust tegenover APS waaruit het afval bestond.

Ook wordt Trafigura verweten dat het het gevaarlijke afval in strijd met de milieuwetten heeft uitgevoerd. Het schip gaf de circa 500 kuub uiteindelijk af in Ivoorkust. Daar werd het gedumpt door een lokaal bedrijf. Het zou hebben geleid tot vijftien doden en veel gewonden.

Toen APS ontdekte dat het afval ander spul was dan aangekondigd, liet het Trafigura weten dat het elders moest worden verwerkt - dat zou wel flink meer kosten. Trafigura had daar geen zin in, en wilde het afval terug. Uiteindelijk, na veel getouwtrek gaf de gemeentelijke dienst Milieu- en Bouwtoezicht toestemming aan APS het afval terug te pompen, waarna het schip weer vertrok, tot woede van politie en justitie die de tanker hadden willen vasthouden.

Trafigura had APS gedreigd met claims als het de lading niet zou terugkrijgen, en APS dreigde weer die bij de gemeente neer te leggen als die geen toestemming zou geven.

Van Trafigura is niemand de afgelopen weken aanwezig geweest bij de rechtszaak en ook gisteren waren de stoeltjes leeg.

Trafigura had, als eindverantwoordelijke, een bijzondere zorgplicht. ''Die is op grove en ernstige wijze beschaamd.'' Tekenend is, aldus het OM, dat het bedrijf het materiaal uiteindelijk afgaf in een land dat geen mogelijkheden heeft dit afval te verwerken.

Haast, spoed en geld hadden de overhand, aldus het OM. De hoge standaard van ondernemen, waarvoor Trafigura zich op de borst klopt, was ver te zoeken, menen de officieren.

Zij benadrukten nog dat het bedrijf vorig jaar een netto omzet had van 47 miljard dollar. Ter vergelijking: Ivoorkust had in 2008 een bruto nationaal product van 22 miljard dollar. Trafigura heeft 'met boos opzet' de regels dat westers afval niet in ontwikkelingslanden terecht mag komen, genegeerd. ''Ten voordele van de eigen portemonnee.''

De gemeente Amsterdam, die op haar beurt nooit had mogen toestaan dat de gevaarlijke stoffen teruggingen aan boord, had als overheidsinstantie met een voorbeeldfunctie 'daadkrachtiger en adequater' moeten optreden - noodzakelijk bij gevaarlijk afval, aldus de officieren. ''Onnodig heeft de gemeente zich onder druk laten zetten en zich te zeer aan de hand laten nemen door APS.''

En APS, dat het afval niet had mogen retourneren en dat eerder had moeten handelen toen door het afval stankoverlast optrad bij het bedrijf, heeft het in haar gestelde vertrouwen ernstig geschaad, onder meer door zijn eigen procedures niet na te leven. Binnenkort komen de advocaten aan het woord. (KAMILLA LEUPEN)