Java-eiland wil ruimte niet opnieuw beleven

31-03-10 12:41 uur

De woede richtte zich niet alleen op de kunstenaar die het had gewaagd een conceptueel kunstwerk voor hun eiland te bedenken. Ook Henk de Vroom van de tijdelijke adviescommissie kreeg het voor zijn kiezen. Foto Amaury Miller

AMSTERDAM - De opkomst en de stemming in de Kompaszaal op het KNSM-eiland deden vermoeden dat het om een asielzoekerscentrum of een ondergrondse opslag voor kernafval ging, maar het was To see which way the wind blows van de Franse conceptuele kunstenaar Daniel Buren dat de omwonenden van Bogortuin op het Java-eiland de gordijnen in had gejaagd.

Een overgrote meerderheid van hen ziet niets in het door Buren ontworpen kunstwerk: zestig dertien meter hoge vlaggenmasten met een vrolijk wapperende windzak.

Buren zelf was naar Zeeburg gekomen om de bewoners gerust te stellen met een presentatie van zijn werk. Ook in Parijs was er aanvankelijk grote weerstand geweest tegen zijn palenproject in het Palais Royal, vertelde de kunstenaar in het charmante Engels van René 'Allo 'Allo Artois. Maar het kwam er en nu is iedereen enthousiast. ''Polemiek hoort bij kunst,'' aldus Buren ''Het lijkt mij vreselijk als een kunstwerk mensen onverschillig laat.''

De honderden tegenstanders in de zaal beantwoordden deze geste met een indrukwekkende reeks bezwaren, vooral van procedurele, droogstoppelige aard. Omwonenden lieten weten zich zorgen te maken over de inpassing in het bestemmingsplan, de afwezigheid van een fatsoenlijke inspraakprocedure, de kosten van het kunstwerk in tijden van bezuinigingen, de geluidsoverlast van de vrolijk wapperende windzakken, de gevolgen voor de voetballers in de Bogortuin en de mensen die de masten zullen gebruiken om er tegenaan te plassen.

Boegeroep
De woede richtte zich niet alleen op de kunstenaar die het had gewaagd een conceptueel kunstwerk voor hun eiland te bedenken. Ook Henk de Vroom van de tijdelijke adviescommissie kreeg het voor zijn kiezen. Pogingen van de stedenbouwkundige het werk van Buren voor de zaal met tegenstanders te verklaren als een nieuwe beleving van de ruimte, vonden weinig weerklank, mogelijk ook omdat hij er weinig subtiel aan toevoegde dat de inwoners van Tokio Buren wél snappen. Boegeroep was zijn deel.

Stadsdeelbestuurder Dennis Straat moest zich verdedigen tegen het verwijt dat Zeeburg de plannen voor het vlaggenkunstwerk bewust pas na de verkiezingen naar buiten had gebracht. Straat zei dat het dagelijks bestuur weliswaar heeft ingestemd met het voorlopige ontwerp, maar dat de deelraad uiteindelijk de knoop moet doorhakken. ''U kunt erop rekenen dat het signaal uit de buurt zwaar zal meewegen in ons voorstel,'' aldus de bestuurder, die de laatste week tientallen protestmails had ontvangen.

De bezwaarmakers in de zaal maakten duidelijk daar niet op te zullen wachten. Er werd een oproep gedaan formeel protest aan te tekenen tegen de plannen, om de komst van het kunstwerk te verhinderen. Een enkeling wierp nog tegen dat eindelijk weer eens een spannend en opwindend kunstwerk van internationale allure te verkrijgen was, maar duidelijk was na afloop dat de kansen van To see which way te wind blows in de Bogortuin niet groot zijn. Gewoon te veel tegenwind. (PATRICK MEERSHOEK)

Foto Amaury Miller