Ten Slotte: homodokter Theo Stokman (1939 -2009)

17-11-09 10:33 uur

Theo Stokman. Tijdens de aidsepidemie in de jaren tachtig was hij een van de 'homodokters' in Amsterdam. Privéfoto

Honderden belangstellenden verzamelden zich toen Theo Stokman, november 2000, afscheid nam als huisarts. De rij stond vanaf de Ceintuurbaan tot het Cornelis Troostplein. De Marokkaanse bruiloft die erna in het zaaltje was, werd een uur uitgesteld om iedereen de gelegenheid te geven Stokman te bedanken. Precies negen jaar later overleed hij aan slokdarmkanker, thuis in de armen van zijn man, Henk.

Tijdens de aidsepidemie in de jaren tachtig was hij een van de 'homodokters' in Amsterdam. Die tijd noemde hij later zelf zijn tropenjaren. Zijn praktijk vulde zich met tientallen doodzieke mannen. Ook veel van zijn vrienden raakten besmet. In slechte tijden kreeg hij per week drie euthanasieverzoeken, van jongens onder de dertig.

Tot diep in de nacht sprak hij met vrienden en collega's over de dilemma's die hij in zijn praktijk tegenkwam. ''Hij kon het niet zomaar van zich af laten glijden,'' zegt oud-collega en vriendin Jeannette Kok. ''In dat opzicht was het een ouderwetse dorpsdokter.''

Aan de andere kant was Stokman zijn tijd vooruit. Aidsconsulenten verwezen terminale patiënten naar hem als hun eigen huisarts afwijzend tegenover euthanasie stond.

Maar dat riep hij een halt toe. Hij vond dat hij patiënten niet goed kon begeleiden als hij ze maar een maand kende. Daarnaast nam hij het leed mee naar huis. Kok:¿''Elke euthanasie vrat aan hem, hij had er veel moeite mee.''

Maar in Stokmans praktijk werd ook veel gelachen. Bevriende patiënten werden aan het eind van de dag gepland en kregen na het consult nog een borreltje in het aanliggende woonhuis. Als Stokman wist dat een patiënt rookte, ging de tuindeur open en bespraken ze onder het genot van een sigaretje de problemen.

Neef en oud-collega Humbert Buur herinnert zich een verhaal dat Stokman hem gierend van de lach vertelde. Een psychiatrische patiënte bestookte het koppel Stokman met brieven en rotzooi in de brievenbus. Na weer een brief vermoedde Henk, die ook zijn doktersassistent was, dat ze voor de deur stond. Henk was er klaar mee en pakte de emmer sop waarmee net de praktijk werd schoongemaakt. ''Kijk nou uit,'' zei Theo nog. Maar het was al te laat, de camel jas van een nietsvermoedende dame kreeg een extra wasbeurt.

Stokman overleed tien dagen nadat kanker was vastgesteld. In het harnas, want vijf dagen voor hij stierf stelde hij zijn laatste diagnose bij een bezoeker die afscheid kwam nemen. Hij had pijn in zijn buik, Stokman vermoedde een infectie en stuurde hem door naar zijn eigen huisarts, die hetzelfde constateerde. Twee dagen voor zijn overlijden vroeg hij nog: ''En wat zei de dokter? Slik je de pillen wel?''¿

Tot op het laatste moment weigerde hij zo veel mogelijk pijnbestrijding. Hij wilde helder blijven, nog met zo veel mogelijk mensen praten en afscheid nemen. Zijn broer Frans kwam een paar dagen voor hij stierf nog even bij hem liggen, net als vroeger toen ze samen als student op een kamer sliepen.

Hij stelde hem, en vele andere laatste bezoekers gerust. Hij troostte de bezoeker meer dan andersom, waarschijnlijk omdat hij zoveel anderen begeleid had op hun sterfbed.

Vandaag wordt hij in 'besloten' kring begraven op Sint Barbara. Henk had grote moeite het aantal genodigden terug te brengen tot honderd. (ROSANNE KROPMAN)