Zelfs Asscher en Cohen redden de PvdA niet

05-06-09 06:35 uur

De oppermacht die de PvdA bij de laatste raadsverkiezingen veroverde, is in feite nu al gebroken. Foto ANP

achtergrond

De opkomst was laag, er stond niet echt iets op het spel en het ging toch echt om Europa. Ja, de uitslag van de Europese verkiezingen kan op allerlei manieren worden gerelativeerd. Maar ze zal toch een groot effect hebben op de stadspolitiek.

De spectaculaire uitslag wordt het uitgangspunt voor de verkiezingen voor de gemeenteraad in maart volgend jaar. De strijd zal zich verharden, zeker als de PVV deel gaat nemen aan die verkiezingen.

De oppermacht die de PvdA bij de laatste raadsverkiezingen veroverde, is in feite nu al gebroken. De PvdA kan er niet meer klakkeloos van uitgaan de grootste te worden of in het stadsbestuur te komen.

De druk komt daarmee vrij onverwacht en zwaar op de PvdA te liggen, de traditionele bestuurderspartij in Amsterdam. Nu zijn er mogelijk veel PvdA-stemmers thuis gebleven. Toch is het een veeg teken dat de lokale PvdA, met de kopstukken Lodewijk Asscher en burgemeester Job Cohen, weinig aantrekkingskracht heeft en niet in staat is de landelijke trend te temperen.

GroenLinks wordt op zijn beurt niet bestraft voor haar nogal marginale rol in de lokale politiek, maar profiteert van de ontwikkeling waarin de uitgesproken pro- en anti-Europese partijen hebben gewonnen. Met de uit Amsterdam afkomstige lijsttrekker Judith Sargentini zit er toch nog een lokaal tintje aan de overwinning.
D66-fractievoorzitter Ivar Manuel sprak de laatste tijd hardop de wens uit dat de PvdA buiten een volgend bestuur kan worden gehouden. Dat leek een droom, maar met de huidige uitslag, waarin D66 de grootste in de stad is, komt die veel dichterbij dan verwacht. Dat betekent wel dat D66 zich ook moet opstellen als een toekomstige bestuurspartij. Er is nog wel wat voor nodig om door de andere partijen helemaal serieus genomen te worden.

De laatste peilingen in de stad gaven al aan dat de PVV op een groeiende aanhang kon rekenen in Amsterdam. In de uitslag zet die trend zich nog verder voort. In vier stadsdelen is de partij van Wilders zelfs de grootste partij geworden.

Toch is er nog een opvallend verschil tussen de grote steden. In Rotterdam en Den Haag werd de PVV de grootste partij, in Utrecht en Amsterdam zijn D66 en GroenLinks de grootste. Dwars door de Randstad loopt de scheidslijn tussen de kosmopolitische, internationaal georiënteerde steden en de steden die het geloof in de multiculturele samenleving voor een groot deel hebben verloren. (ADDIE SCHULTE)