De witte fiets komt alsnog, maar via Parijs

21-07-08 11:50 uur

De grijze fietsen van Parijs. Foto AP

Nog steeds vecht Luud Schimmelpennink voor de voortzetting van zijn wittefietsenplan uit de jaren zeventig. In Parijs heeft hij succes.

Dikke heren, ranke dames; strak in het pak of op weg naar de sportschool. Moedig manoeuvreren ze door het driftige verkeer van Parijs.

Die stad was nooit het domein van fietsers. Dat er verandering in komt, is met dank aan het Amsterdamse gemeenteraadslid Luud Schimmelpennink en de Parijse burgemeester Bertrand Delanoë. De laatste bekende bij zijn aantreden in 2001 direct kleur: groen moest het zijn. Automobilisten werd het moeilijker gemaakt zich in de stad te begeven en het gebruik van openbaar vervoer en fiets wordt nog steeds op alle mogelijke mat gestimuleerd. Céline Lepault, projectmanager van fietsproject Vélib', verklaart dat door de aanleg en verbetering van fietspaden - sinds 2001 is er 371 kilometer fietspad bijgekomen - het aantal fietsers 48 procent is gestegen.

De Vélo Libre, de Vrije Fiets, is een plan uit de koker van de voormalige provo Schimmelpennink. In de jaren zeventig introduceerde hij in Amsterdam het wittefietsenplan, destijds niet meer dan een paar honderd wit geschilderde fietsen die mensen gratis konden gebruiken en elders weer stallen. Het bleek niet levensvatbaar: te veel gebruikers gaven de witte fietsen een nieuw kleurtje en claimden ze vervolgens als hun eigendom.

In 2000 ontwikkelde hij een nieuw project, waarbij gebruikers wel een bescheiden bijdrage moesten leveren, met meer geavanceerde fietsen en duidelijk aangegeven stallingen. Maar ook dit plan redde het niet. ''Er kleefden destijds twee problemen aan,'' zegt hij. ''Het eerste was dat de rekken niet stevig genoeg waren zodat jochies toch 's nachts die fietsen konden jatten. Het tweede probleem was groter, dat we als betalingswijze een chipsysteem wilden hanteren. Dat heeft ons parten gespeeld doordat toen nog door verschillende banken twee soorten chipkaarten werden gebruikt. Juist die chip die bij ons goed werkte, de chipkaart van de Postbank, werd vervangen door de chippas. Die werkte niet in ons systeem.''

Maar de grote man van JC Decaux, Jacques Le Gare, vond het Nederlandse fietsenplan 'veruit het beste van alle systemen' en wilde het graag overnemen. Le Gare introduceerde de fietsen in onder andere Wenen en Lyon, waar ze een succes werden.

Schimmelpennink: ''Het plan werkt dus al jaren, maar de wereld is pas echt wakker geschrokken toen het ook Parijs veroverde.''

De regelmatige Parijsganger zal het verwonderen dat de stad zich binnen enkele jaren, met name in het afgelopen jaar, heeft ontwikkeld tot een stad waar fietsen een normale zaak aan het worden is, met fietspaden, fietsstoplichten, fietsregels. De gemeente heeft niets aan het toeval overgelaten om ervoor te zorgen dat de nieuwe leefstijl iedere Parisien en Parisienne werd aangemeten. Moeders en vaders met of zonder kinderen op de fiets, zakenmensen, studenten: de fiets is moeilijk meer weg te denken uit het de straten van Parijs.

Even hoe het werkt: op exact 1451 plaatsen in de stad staan groepjes palen, waar grijze fietsen, een slordige 20.000, aan vastzitten. Je kunt 24 uur per dag een fiets pakken. Het is éven prutsen, maar na een grondige inspectie kom je erachter dat de Vélib' toegankelijk is met een abonnementpas, die je via internet of ter plaatse kunt kopen. Dat doe je bij de grootste en dikste paal die er staat. Als het allemaal goed gaat floept er een pasje uit, dat je vervolgens weer in het paaltje stopt de fiets aan vastzit. Je moet minimaal veertien jaar oud zijn én groter dan 1,50 meter om de Vélib' te bestijgen. Er wordt op gecontroleerd.

Het is opmerkelijk dat de grijze fiets steeds meer grote steden van Europa lijkt te veroveren, maar Amsterdam ogenschijnlijk onberoerd laat. ''Het plan komt nog in Amsterdam, dat kan ik met zekerheid zeggen,'' stelt Schimmelpennink. ''We zijn we er druk mee bezig, vooral met het verbeteren van het huidige Parijse project. Dat is nog niet ideaal, vooral op het gebied van her-distributie. In Parijs is nu het grote probleem dat er veel fietsen staan op drukke punten en er lege stallingen zijn op minder populaire plekken.''

''Amsterdam is een fietsstad, er zijn ook meer dan genoeg fietsen, ja. Maar het plan zou hier dan ook uitkomst moeten bieden voor openbaarvervoergebruikers en mensen die hun fiets even niet bij de hand hebben.'' Maar er is een parkeerprobleem. ''Overal staan fietsen in rekken gepropt die al lang vol zitten. Die fietsen blijven ook meestal een paar dagen staan. Met zo'n fietsenplan los je dat op, doordat de fietsen vervolgens niet langer dan een half uur staan geparkeerd.''

Een paar weken geleden nog zocht Le Gare van Schimmelpennink op in Amsterdam, om te praten over het verbeteren van fietsenplan in Parijs en eventuele introducties in andere landen.

Schimmelpennink ziet voor de grijze fiets dan ook een glorieuze toekomst in het verschiet: ''Binnen vijf jaar is elke grote Europese stad die zichzelf een béétje serieus neemt aan de grijze fiets. Ook Amsterdam.'' (EVELINE GILLOT)