Amsterdam Bewaar

'De Wallen echt niet de veiligste buurt van Amsterdam'

Jojanneke van den Berge
Jojanneke van den Berge © Jean-Pierre Jans

Jojanneke van den Berge sprak voor een nieuwe EO-serie met tal van vrouwen die in de prostitutie werken. Een ervaring die haar zwartgallig maakte.

Dronken toeristen en vrijgezellenfeestjes beschimpen en beledigen de vrouwen

Als de fotograaf op de Amsterdamse Wallen een foto van journalist Jojanneke van den Berge wil maken, begint een prostituee boos op haar raam te bonken. Van den Berge verzekert haar dat er alleen een foto van de tv-maakster wordt genomen en dat verder niemand in beeld komt. Dat stelt de vrouw van Oost-Europese afkomst niet gerust. 'This is a problem,' schreeuwt ze.

'Als je lang genoeg blijft staan, krijg je vanzelf een blikje Red Bull tegen je hoofd,' zegt Van den Berge tijdens de wandeling door de rosse buurt. 'De vrouwen zijn snel van slag. Maar dat is ook niet gek. Ze staan onder enorme druk. Ze worden veelal vervelend benaderd en hebben veel kosten. Ze moeten vaak verplicht zes dagen per week hun kamer huren van de exploitant en sommigen moeten aan het einde van de dag een bepaald bedrag inleveren bij hun 'vriendje'.'

Wallen
Van den Berge komt niet graag op de Wallen. 'Vaak hoor je dat de Wallen de veiligste en gezelligste buurt van Amsterdam is. Dat is echt niet waar. Nu is het nog rustig, maar 's nachts, zeker in het weekend, is het bijna een oorlogsgebied. Dronken toeristen en vrijgezellenfeestjes beschimpen en beledigen de vrouwen die achter de ramen staan. En je bént al kwetsbaar als je daar in je ondergoed staat. De landelijke coördinator mensenhandel van het Openbaar Ministerie heeft me verteld dat zeventig procent van de vrouwen hier staat onder een vorm van dwang. Wat is daar nou gezellig aan?'

Van den Berge (34) heeft in samenwerking met omroep EO een vierdelige serie over prostitutie in Nederland gemaakt. Vanavond is de eerste aflevering te zien. Aan 'Jojanneke in de prostitutie' is twee jaar gewerkt. In de serie praat Van den Berge met verschillende prostituees, raamexploitanten, pooiers en hoerenlopers. Ze was geregeld op de Wallen, maar ook in andere prostitutiegebieden te vinden.

Van den Berge sprak ook undercover af met enkele pooiers. Eén van hen legde haar uit dat een pooier als een soort roofdier op zoek gaat naar de zwakke plekken van een vrouw en die tegen haar gebruikt. 'Van tevoren dacht ik: wie trapt daar nou in? Maar toen ik één van hen ontmoette, was ik toch wel onder de indruk. Hij gaf me een fijn gevoel en ik vond het een charmante, goed verzorgde man. Achteraf dacht ik: zo werkt dat dus.'

Roemeens
Als vrouwen voor de prostitutie kiezen, rijst de vraag hoe vrij die keuze is. In het programma vertelt een Roemeense prostituee dat ze het werk doet om haar dochtertje te onderhouden. Voor het weinige geld dat ze overhoudt voor zichzelf, moet ze jaarlijks met duizenden mannen naar bed. 'Ik zeg niet dat ze niet bestaan maar ik heb geen enkele vrouw ontmoet die probleemloos in Nederland is opgegroeid, haar diploma heeft gehaald, uit allerlei beroepen kon kiezen en dacht: goh, ik ga lekker de prostitutie in.'

De serie maken viel Van den Berge soms wel zwaar. Zo bezocht ze een tippelzone in Utrecht. 'Daar rijden dan van die dure auto's rond op zoek naar zwaar verslaafde meisjes om voor een tientje seks met ze te kunnen hebben. Daar word je wel zwartgallig van. Ik had vooraf niet verwacht dat het zo naar zou zijn. Een vrouw werd letterlijk zonder haar jas terug te krijgen uit de auto getrapt.'

Van den Berge vindt dat het lastig is om je in Nederland uit te spreken tegen de misstanden in de prostitutie. 'Als je dat hier doet, krijg je meteen met een berg vooroordelen te maken. Je bent dan een moraalridder, een preutse trut of christenhond. Dat vind ik jammer. Het gaat helemaal niet over moraal. Het gaat erom dat er elke dag vrouwen ernstig lijden in dit land.'

Normaal
Veel mensen zeggen dat ze het een normaal beroep vinden, zegt Van den Berge, die vorig jaar moeder werd van een dochter. 'Tot je ze vraagt of ze zouden willen dat hun dochter het uitoefent. Wat zegt dat? Dat het misschien niet zo normaal is.'

Prostitutie verbieden, zoals in Scandinavië en Frankrijk, gaat in Nederland op korte termijn niet gebeuren, denkt Van den Berge. 'In Nederland druist het heel erg in tegen ons gevoel van vrij en ruimdenkend zijn.'

Het belangrijkste is dat misstanden in het Nederlandse systeem worden aangepakt. 'Je roept heel hard 'Iedereen moet het zelf weten', maar veel vrouwen worden aan hun lot overgelaten. Kijk eens voorbij dat gordijn van vrijheid, blijheid. Daarachter zit een hoop leed.'


Jojanneke in de prostitutie, vandaag om 22.00 uur bij de EO op NPO 3.