Storing legt openbare leven lam

20-11-09 10:30 uur

Ook uitgevallen: de sneltram in Utrecht-centrum. Foto GPD

Nederlanders varen blind op hun mobieltje, net als het bedrijfsleven en overheidsdiensten. Maar als het netwerk eens plat gaat, zoals dat van Vodafone donderdag, heeft niemand iets achter de hand. Een extra simkaart van een tientje kan al veel onheil voorkomen.

Trambestuurders die duimen zitten te draaien in de kantine. Een rij voor een van de weinige overgebleven telefooncellen in Den Haag. Inspecteurs van Rijkswaterstaat die wat geld in de hand gedrukt krijgen om een prepaidtelefoon te halen of met de centrale moeten communiceren via de gele ANWB-praatpalen.

De gevolgen van de enorme storing op het mobiele netwerk van belbedrijf Vodafone waren aanzienlijk. De storing begon woensdag en duurde gisteren voort. ''Alle weginspecteurs zijn afhankelijk van een mobiele telefoon. Die werkten soms wel, soms niet. Na een ongeluk konden we de sleepbedrijven niet bereiken om het autowrak te bergen'' aldus Mark van der Vusse van Rijkswaterstaat.

Mark de Bruijne, universitair docent aan de TU Delft, kijkt niet vreemd op van de lange tijd die het kostte om de storing op te lossen. ''In de controlekamer gaan wel alarmlampen branden, maar dan weten ze niet één-twee-drie wat er precies fout is,'' zegt De Bruijne, die onderzoek deed naar de betrouwbaarheid van mobiele netwerken. Een compleet netwerk is namelijk niet zoals vroeger de zaak van één organisatie.

''Voor vrijwel elk onderdeel moet weer een andere leverancier worden gebeld en van een netwerk maken verschillende dienstverleners gebruik. Even alles uit en weer aan zetten werkt niet.''

De problemen deden zich niet voor in een bepaalde regio of bij een bepaalde groep klanten. Vodafone heeft vier 'verkeersknooppunten' in het land; alle verbindingen lopen via één van die poorten. ''Eén knooppunt - in Amsterdam - viel uit, waardoor de andere drie overbelast raakten. Daardoor hadden bellers door het hele land problemen,'' aldus een woordvoerder.

Nederland telt maar drie telefoonmaatschappijen met een eigen mobiel netwerk. Naast Vodafone zijn dat KPN en T-Mobile. Alle andere leveranciers maken gebruik van één van die drie netwerken. ''De Nederlandse economie drijft op de mobiele netwerken. Als die op hun gat gaan, ligt het halve land plat. Dat kost de samenleving miljarden. Topmensen weten niet meer wat er in de wereld gebeurt, hun blackberries gaan op zwart,'' aldus directeur Ed Achterberg van onderzoeksbureau Telecompaper.com.

Daarom vindt Achterberg dat de overheid snel moet kijken naar het belang van de mobiele netten. ''De grote banken mogen niet omvallen, die zijn bestempeld tot 'systeembank'. Zouden de netwerken van KPN, Vodafone en T-Mobile ook niet moeten worden beschouwd als systeemnetwerk?''
Maar de overheid stelt in de Telecomwet of bij het verdelen van frequenties geen eisen aan de kwaliteit van de netwerken. ''Wij eisen bij de vergunning alleen landelijke dekking. De verdere kwaliteit is de verantwoordelijkheid van de operator,'' aldus Gernant Deekens van het Agentschap Telecom. Volgens de woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken gaat de vergelijking met de banken ook niet op. ''In de telecom zijn verscheidene mobiele netwerken en de vaste lijnen beschikbaar. De EU heeft wel richtlijnen voor de vitale aanbieders als Vodafone. Eind 2011 komt de Europese Commissie met meer eisen.''

In principe leveren bedrijven als Vodafone en KPN verbazingwekkend goed werk, stelt De Bruijne van de TU Delft. Gezien de complexiteit van de netwerken zijn er relatief weinig ernstige storingen. ''Ze functioneren beter dan bijvoorbeeld de gemiddelde fabrikant van audioapparatuur. Dat werkt vaker niet.''

Marktonderzoeker Achterberg noemt het merkwaardig dat bedrijven blind vertrouwen op een netwerk, waarvan het zeker is dat het af en toe uitvalt. Hij heeft een goedkoop advies voor alle organisaties die afhankelijk zijn van mobieltjes. ''Geef bij elke telefoon een tweede simkaart van een andere provider. Dan kan de medewerker altijd zelf bellen en zijn nieuwe nummer doorgeven. Zo'n prepaid sim kost maar tien euro.'' (JAN TROMMELEN en ARJEN DE BOER)

'Nederlandse economie drijft op mobiele netwerken'
Nu al zijn mobiele netten cruciaal, maar onze afhankelijkheid ervan neemt explosief toe. Ze zijn niet alleen nodig om te bellen, ook machines worden steeds vaker voorzien van een SIM-kaart. Daarmee 'praten' ze via het telefoonnet met andere machines. Zoals de slimme energiemeters die zelf het verbruik doorgeven aan het nutsbedrijf. Of de riolering die zelf het waterpeil doorbelt. De EU wil op korte termijn alle auto's voorzien van een SIM. Gaan bij een ongeluk de airbags af, dan krijgt de alarmcentrale automatisch een 'telefoontje'. Nu zijn er vier miljard apparaten in de wereld voorzien van zo'n SIM-kaart, de voorspellingen zijn dat dit snel oploopt naar vijftien of twintig miljard.