Een nieuw adresboekje voor internet

14-05-09 14:23 uur

Illustratie Thijs Balder

Internetaanbieder Xs4all tamboereerde vorige week dat het de eerste adsl-verbinding heeft opgeleverd die volgens een nieuw internetadressenboek werkt: ipv6. Marketing, natuurlijk, maar wel met een serieuze toon.

Het oude stelsel van internetadressen voldoet niet meer. De cijfertjes zijn op. Iedereen die internet bezoekt -of dat nu personen, computers of websites zijn- gebruikt een uniek nummer, het zogenoemde ip-adres (voor de website van deze krant is dat bijvoorbeeld 194.78.225.188) Ip-nummers bestaan momenteel uit vier getallen die tussen -1 en 256 liggen. Met die systematiek, ipv4 genaamd, is het mogelijk om bijna 4,3 miljard ip-nummers te maken. Op dit moment zijn nog circa een half miljard nummers beschikbaar.

Op het moment dat een computer wordt aangesloten op internet, moet die die een eigen, uniek ip-nummer hebben. Maar in veel meer apparatuur zit tegenwoordig een computer, van auto's, frisdrankautomaten en parkeermeters tot tv-decoders. Om maar te zwijgen van alle mobieltjes, tomtoms, zakagenda's, spelcomputers die allemaal internetverbinding bieden.

Daarnaast groeit het internetgebruik in ontwikkelingslanden in Afrika en Azië snel. In China wonen ruim 1,25 miljard mensen. Als in China het internetgebruik stijgt tot de voorspelde zestig procent van de huishoudens, dan heeft alleen dat land al de vijfhonderd miljoen nog beschikbare ip-nummers nodig, en dan gaat het alleen nog maar om de huishoudens.

Oplossing
Dat er een oplossing nodig is staat vast. Die oplossing heet ipv6 (internet protocol versie 6). In plaats van vier cijferreeksen wordt daarbij gebruik gemaakt van zestien tekenreeksen. Daarmee is het capaciteitsprobleem in één klap opgelost. Op die manier komt er een bijna niet te bevatten aantal (ongeveer 340 sextiljoen, een sextiljoen is een 1 met 36 nullen) combinaties beschikbaar.

De komende decennia zullen alle ipv4-nummers vervangen worden door de nieuwe nummerreeksen. Dat kan grote gevolgen hebben. Recente versies van besturingssystemen (Windows Vista, Linux en Mac OS 10) kunnen goed met het nieuwe protocol omgaan. Maar wie met oudere besturingssystemen (XP, OS9) werkt, krijgt problemen. Niet in alle gevallen kunnen die worden opgelost met aanvullende software.

Ipv6 mag dan al bijna negen jaar de afgesproken standaard zijn, de invoering verloopt traag. Alle internetaanbieders hadden er in 2003 al klaar voor moeten zijn, maar dat valt tegen. Xs4all-moeder KPN (ook Het Net en voorheen Planet) zegt wel gereed te zijn. Ook de SIDN, de instantie die .nl-domeinnamen beheert, is sinds 2006 toegerust voor ipv6. Google stapte mei vorig jaar over.

Maar veel bedrijven, providers en overheden talmen. Op dit moment draait minder dan één procent van de internetapparaten in de wereld onder het nieuwe protocol. 0,2 procent van de internetters heeft volledige ipv6-bereikbaarheid. Merkwaardig genoeg loopt Rusland voorop, Nederland behoort tot de middenmoot. Dat komt mede doordat in Nederland weliswaar meer ipv4-nummers zijn dan inwoners, maar nog geen dertig procent van die ip-adressen wordt hier ook werkelijk gebruikt. De rest is gereserveerd door bedrijven, die denken daarmee nog wel even voort te kunnen, maar daarbij vergeten dat ze zelf straks geen ipv6-adressen kunnen bezoeken.

Veel van de huidige apparatuur is niet in staat met ipv6 te werken. Veel modems en routers die consumenten nu gebruiken, kunnen er niet mee overweg of worden erg traag omdat ze adressen steeds moeten vertalen. Sommige internetapparaten die over een 'eigen' besturingssysteem beschikken (routeplanners, spelcomputers) zullen hun internettoegankelijkheid verliezen.

Ingebouwde computersystemen
Nu zijn die apparaten, zeker in de jaren die er voor de omschakeling staan, nog wel te vervangen. Maar dat geldt niet voor allerlei computersystemen die ingebouwd zijn, zoals in olieplatforms of de Deltawerken. Veel van die systemen die gebruikmaken van standaard ingebakken software - die niet meer te veranderen is - worden niet meer onderhouden of hanteren een dode programmeertaal.

Dat doet denken aan de millenniumbug van tien jaar geleden, waarbij oudere systemen niet in staat zouden zijn om de nieuwe data te verwerken. Nu bleek dat achteraf mee te vallen. Maar diezelfde systemen zouden nu tegen een vergelijkbaar obstakel kunnen aanlopen.

Er zijn meer bezwaren. Door het enorme aantal beschikbare ip-adressen in het nieuwe systeem zullen internetaanbieders niet langer adressen tijdelijk toewijzen. Nu krijgen veel internetgebruikers alleen tijdens een sessie een eigen nummer toegewezen, zodat dat aan een ander vergeven kan worden als ze niet meer online zijn.

Met ipv6 kan dat altijd een eigen uniek nummer zijn, dat wereldwijd valt te gebruiken op alle internetapparaten waar de gebruiker mee werkt. Maar zo'n persoonsgebonden nummer leent zich bij uitstek voor het vastleggen van het internetgebruik van die persoon.

Hoe dan ook, vervanging van het oude adressysteem op internet is onvermijdelijk. Niet alleen is de capaciteit met het nieuwe systeem opgelost, ook zal het internetverkeer er -na verloop van tijd- sneller door verlopen. Bovendien kunnen gegevensstromen veel beter worden beveiligd dan nu. Het veelgebruikte VPN voor beveiligde verbindingen zal compleet achterhaald raken,.

Wie alvast voorbereid wil zijn, doet er goed aan bij de aankoop van nieuwe apparatuur als een router, modem of pc te kijken of deze geschikt is, of geschikt gemaakt kan worden voor ipv6.

En wie wil proberen of hij ipv6-gereed is, kan proberen het nieuwe ip-adres van Google te bereiken via ipv6.google.com. Dat zal nog maar weinigen lukken. (HERMAN STIL)