Moet de haven wijken voor huizen?

18-09-09 10:43 uur

n de voortdurende zoektocht naar woningbouwlocaties is het oog gevallen op wat nu nog levendige haven is: alle haventerreinen binnen de ring A10 aan beide kanten van het IJ, en Sloterdijk. Foto ANP

AMSTERDAM - Zullen de Olympische Spelen van 2028 aan het
IJ worden gehouden? Of werken er straks dertigduizend mensen op plekken waar nu nog graan wordt overgeslagen of schepen worden gerepareerd.

Gisteren werd bekend dat het Amsterdamse gemeentebestuur het havenbedrijf wil verzelfstandigen. Enkele uren later werd een onderzoek gepresenteerd van Dienst Ruimtelijke Ordening en het havenbedrijf dat voor dat zelfstandige havenbedrijf wel eens ongunstig zal kunnen uitpakken.

In toekomstvisie Haven-Stad wordt in drie scenario's bekeken hoe Amsterdam tot 2040 kan blijven groeien. In de voortdurende zoektocht naar woningbouwlocaties is het oog gevallen op wat nu nog levendige haven is: alle haventerreinen binnen de ring A10 aan beide kanten van het IJ, en Sloterdijk.

In dat gebied zijn nu 220 bedrijven gevestigd met veertigduizend werknemers. Er wonen 3200 mensen. Havenbedrijven maken er de dienst uit. Door de wettelijke regels, vooral geluidszones, mag er in hun buurt niet worden gewoond.

Als de bestaande geluidsnormen overeind blijven (scenario 1) zal er van verdere woningbouw nauwelijks sprake zijn - buiten de vierduizend huizen die nu op Overhoeks en in de Houthavens gebouwd worden. Wel kan het gebied bedrijven elders uit de stad opvangen, zodat op de vrijgekomen plek woningen gebouwd kunnen worden.

Geluid kan ook verdwijnen door industrie als Cargill, Shipdock en Amfert uit het gebied te halen en te vervangen door 'stille' bedrijven. Dan kunnen de Noordelijke IJ-Oevers, de Minervahaven en de havens van Sloterdijk, maar ook scheepswerf Shipdock woonwijk worden (scenario 2). Haal ook de bedrijven weg uit Coen- en Vlothaven (scenario 3) en er is plek voor stadswijken met dertigduizend inwoners.

Ook wordt gesproken over achttienduizend (scenario 2) of 21.000 (scenario 3) 'extra' arbeidsplaatsen. Maar die aanname gaat er vanuit dat alle verdreven havenbedrijven voor de stad behouden blijven.

Grootste gifangel is de plek waar al die havenondernemingen geacht worden naartoe te verhuizen: de Houtrakpolder in buurgemeente Haarlemmerliede - de voortuin van groengebied Spaarnwoude. Die gemeente is daar fel tegen en onlangs liet ook havenbuurman Velsen weten niet van plan te zijn op te draaien voor de uitbreidingsdrang van Amsterdam.

De Amsterdamse haven laat al langer zijn oog vallen op de Houtrakpolder om toekomstige groei onder te brengen. Haven Amsterdam denkt zo in 2040 170 miljoen ton over te kunnen slaan, ruwweg twee keer zo veel als nu. Maar als de polder eerst havenbedrijven moet opvangen die moeten wijken voor huizen, dan komt de groei in gevaar.

In scenario's 2 en 3 zijn bovendien woningen voorzien op het terrein van scheepswerf Shipdock in Noord, de enige grote werf waar grote schepen gerepareerd kunnen worden. 'Voor de noodzakelijke uitplaatsing van Shipdock is geen alternatieve locatie gevonden' (scenario 2 en 3). Reders zullen niet graag kiezen voor een haven zonder 'wegenwacht'.

Alle plannen in Haven-Stad zijn verliesgevend, ze kosten meer dan dat ze zullen opbrengen. Het meest behoudende scenario is met een verlies van 700 miljoen nog het meest bescheiden, scenario 2 staat 1,7 miljard in het rood, scenario 3 2,2 miljard. En dan zijn kosten voor infrastructuur nog niet meegerekend en is onduidelijk of ook de kosten van het verhuizen van bedrijven zijn ingecalculeerd.

Hoe zulke plannen zich verhouden met de voorgenomen verzelfstandiging van het havenbedrijf, wordt niet besproken. En Haven-Stad mag een vrijblijvende toekomstvisie zijn, het bevestigt wel het beeld dat veel ondernemers van de stad hebben: dat bedrijven hinderpalen zijn voor woningbouw. (HERMAN STIL)