Groeiend verzet tegen nationale uitverkoop

15-05-09 10:25 uur

Vrijwel nergens is het voor buitenlandse partijen zo eenvoudig bedrijven op te kopen als in Nederland. Maar het groeiende verzet tegen de verkoop van Essent lijkt een kentering in te luiden.

Wat hebben KLM, busvervoerder Connexxion en ABN Amro met elkaar gemeen? Het zijn bedrijven met een sleutelrol voor de Nederlandse economie, die in buitenlandse handen zijn gekomen.

Sdu Identification, dat onze paspoorten en rijbewijzen maakt, werd vorig jaar ingelijfd door het Franse Sagem Securité. Geen Franse politicus zou de verkoop van zo'n strategisch bedrijf toestaan, maar in Nederland maalde niemand erom.

''Wie in Nederland opkomt voor nationale belangen, wordt bij voorbaat beticht van misplaatst Oranjegevoel,'' zegt Dick Sluimers, topman van APG, de vermogensbeheerder van pensioenfonds ABP. ''Terwijl dat de normaalste zaak van de wereld is. Als jij niet aan je eigen belang denkt, denken andere landen wel aan hun belangen.''

Al jaren wordt geklaagd over de 'uitverkoop van Nederland'. Dat iconen zoals HEema, de snacks van Mora, en de babyvoeding van Numico in buitenlandse handen zijn gekomen, kan nog worden afgedaan als jammer, maar helaas. Maar geldt dat ook voor cruciale infrastructuur en sectoren met een belangrijke maatschappelijke functie, zoals telecommunicatie, de financiële sector en energiebedrijven?

De deuren van Nederland staan wijd open voor opkopers uit het buitenland, zo valt te lezen in een Amerikaans overheidsrapport. In vrijwel elk ander land worden buitenlandse overnames op wenselijkheid getoetst, zelfs taboe verklaard als het om 'strategische sectoren' gaat. Maar in Nederland is, afgezien van enkele overheidsbedrijven, alles te koop.

De kwestie staat op scherp door het onverwacht hevige verzet tegen de verkoop van energiebedrijf Essent aan RWE. Provinciale Staten in Noord-Brabant, de grootste aandeelhouder van Essent, hebben problemen met het weinig groene imago van RWE.

Werkgeversclub VNO-NCW pleitte gisteren voor afgelasting van de geplande verkoop van Nuon en Essent en voor 'een nationale energiekampioen'. ''Energie is niet zomaar een product, maar essentieel voor elke economie en elk land,'' aldus voorzitter Bernard Wientjes.

Volgens het ministerie van Economische Zaken hoeft niemand zich zorgen te maken. ''Zolang het publieke belang is gewaarborgd, zijn overnames geen probleem.'' Het ministerie stelt dat het een overheidstaak is een betrouwbare energie-, telecom- en postvoorziening te garanderen, maar dat gebeurt met wetten en regels en vereist geen verbod op buitenlandse overnames.

Daar denkt Alfred Kleinknecht, hoogleraar innovatie aan de TU Delft, heel anders over. ''Nederland hoeft niet altijd het braafste jongetje van de klas te zijn."

Als het aan hem ligt wordt de definitie van 'strategisch bedrijf' flink opgerekt en maakt de overheid zich sterk voor het behoud van een heel scala aan bedrijven. ''Sommige bedrijven zijn too big to fail, zoals Shell en Philips. Nederland moet daar in tijd van nood greep op kunnen houden. Een faillissement van Philips zou voor Eindhoven desastreuze gevolgen hebben, net zoals de ondergang van DSM voor Limburg.'' (JASPER VAN DE KERKHOF)