Crisis verergert veel sneller dan verwacht

17-02-09 11:35 uur

DEN HAAG - In slechts twee maanden tijd zijn de ramingen van het Centraal Planbureau veel somberder van toon. De rekenmeesters van het kabinet zijn nu nog negatiever dan in hun meest pessimistische scenario uit december.

De reden is dat Nederland extra hard wordt geraakt door de financiële crisis, nu de wereldhandel sterk terugvalt. De crisis verspreidt zich zo snel over de wereld dat de vooruitzichten sinds eind vorig jaar overal sterk zijn verslechterd. Dat heeft grote gevolgen voor de open Nederlandse economie. De export daalt dit jaar met 12 procent.

In december voorspelde het Planbureau nog een krimp van 0,75 procent voor 2009 en zelfs een groei van één procent in 2010. Nu voorziet het CPB voor 2010 nog een krimp van een kwart procent. In de ramingen is nog geen rekening gehouden met nieuwe maatregelen van het kabinet, waardoor de krimp kleiner kan uitvallen.

Onder druk van de crisis verdubbelt de werkloosheid de komende twee jaar, voorspelt het CPB. Het aantal werklozen neemt tot en met 2010 toe met 370.000. Daarmee stijgt de werkloosheid in twee jaar van 3,9 procent tot 8,75 procent, wat neerkomt op 675.000 werklozen.

Bezuinigingen of lastenverzwaringen
De cijfers tasten de rijksbegroting aan. Volgens de afspraken moet het kabinet bezuinigen als het tekort oploopt tot boven de twee procent. Wil de coalitie zich aan die afspraak houden, dan moet er tientallen miljarden euro's bezuinigingen of lastenverzwaringen worden doorgevoerd.

Maar dat zal niet gebeuren. PvdA en ChristenUnie waren al tegen, en ook CDA-fractieleider Pieter van Geel zei vanmorgen dat het 'niet realistisch' is om zulke gigantische bedragen te willen bezuinigen om aan de coalitieafspraken te voldoen. ''Maar er moeten wel stappen in de goede richting worden gedaan.''
Premier Jan Peter Balkenende stelt dat Nederland verkeert in een zware recessie. Hij sprak vanmorgen over 'uitzonderlijke economische omstandigheden'. Hij wees erop dat het lang geleden is dat ons land in zo'n economisch snel verslechterende situatie zat. ''Het tempo is ongekend.''

Hij benadrukte dat de rekening van de noodzakelijke maatregelen niet alleen bij de overheid en niet zomaar bij toekomstige generaties kan worden neergelegd. ''We staan voor een nieuwe en grote beproeving. Iedereen moet een steentje bijdragen.''

Noodplan vakbonden
De drie grote vakcentrales FNV, CNV en MHP presenteerden vandaag een eigen noodplan tegen de recessie. De vakbonden willen dat het kabinet zeven miljard euro investeert in 'tijdelijke maatregelen, die de economie snel aanjagen'.

Het geld kan onder andere worden gebruikt voor het isoleren van een half miljoen woningen, versnelde aanleg van windmolens op zee en verlaging van het btw-tarief op woningonderhoud. Verder willen de vakcentrales investeren in scholing, om toekomstige tekorten op de arbeidsmarkt op te vangen.

Sleutelen aan sociale voorzieningen is onnodig, stellen zij, omdat de crisis tijdelijk is, en met tijdelijke maatregelen moet worden aangepakt.

Volgens de vakcentrales heeft het kabinet net als de andere EU-landen beloofd 1,5 procent van het bruto binnenlands product te investeren in de economie. Hiervan is nog maar een deel uitgegeven, stellen zij. Het kabinet moet zijn strenge begrotingsregels loslaten en investeren in de economie. (BART VAN ZOELEN)