Griep is gevaarlijker dan vaccin

AMSTERDAM - Nu de vaccinatie tegen de Mexicaanse griep begint, doen de wildste verhalen de ronde over mogelijke bijwerkingen van het vaccin. 'We dreigen uit het oog te verliezen dat we met een vaccin een veel groter risico willen uitsluiten.'

Nederlanders zijn vergeten hoeveel mensen vroeger polio kregen, of tetanus. Vaccins hebben ervoor gezorgd dat niemand deze ziekten nog vreest. Het is daarom onbegrijpelijk dat nu indianenverhalen opduiken over bijwerkingen van de vaccins tegen de Mexicaanse griep. Dat zegt Kees van Grootheest, directeur van het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb.

Volgens Van Grootheest komt de weerstand voort uit een gebrek aan kennis en verkeerde vooronderstellingen. De vaccins tegen de Mexicaanse griep zijn gebaseerd op reeds bestaande griepvaccins. Die zijn volgens hem veilig.

Van bestaande griepvirussen houdt het Lareb eventuele nieuwe bijwerkingen nauwgezet bij. ''Afgelopen jaren hebben we maar enkele tientallen meldingen binnengekregen van bijwerkingen van griepvaccins.''

Van de twee vaccins die in Nederland voor de Mexicaanse griep worden verstrekt, Focetria en Pandemrix, verwachten het Lareb, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de Gezondheidsraad hoogstens milde bijwerkingen, zoals hoofd- en spierpijn bij één tot tien procent van de mensen hoofd- en spierpijn en jeuk en huiduitslag bij minder dan één procent.

Soms ook leggen mensen een verband tussen een vaccinatie en een plotselinge onduidelijke aandoening, zegt Van Grootheest. Maar dat wil niet zeggen dat dit verband er ook werkelijk is. Zeer zeldzaam is bijvoorbeeld het Guillain-Barré­syndroom, waarbij de spieren worden verlamd.

De kans dat het syndroom voorkomt na vaccinatie, is minder dan één op de 100.000 en kan ook een gevolg van de griep zelf zijn. Om de vaccins goed te kunnen onderzoeken, roept het Lareb hulpverleners en patiënten op nieuwe bijwerkingen te melden.

In Duitsland liepen de gemoederen vorige week hoog op na het nieuws in Der Spiegel dat ministers, politie en militairen een vaccin (Celvapan) kregen zonder hulpstoffen die de werkzaamheid versterken, en het gewone volk een met hulpstoffen (Pandemrix).

De hulpstoffen kunnen bijwerkingen veroorzaken. De Duitse staatssecretaris van Volksgezondheid bezwoer dat er geen sprake was van een 'tweeklassenvaccinatie'.

Geen van de vaccins was beter dan het andere, verklaarde hij. Van Grootheest geeft de Duitse staatssecretaris gelijk. ''Een middel zonder enige bijwerking lijkt mij meer een marketingtruc van de fabrikant.''

In Nederland is Celvapan niet beschikbaar omdat de fabrikant niet in staat was dit in grote hoeveelheden te leveren. ''Er wordt nu zo veel gesproken over bijwerkingen, dat we uit het oog dreigen te verliezen dat we die vaccins hebben om een veel groter risico, de griep, uit te sluiten,'' zegt Van Grootheest.

Anneke Wijbenga, algemeen secretaris van de Gezondheidsraad, zegt dat ook zij zich niet kan verweren tegen alle verhalen op internet. ''Wij kunnen alleen zeggen dat wij uitgebreid onderzoeken of nieuwe vaccins veilig gebruikt kunnen worden.''

Van minister Ab Klink (Volksgezondheid) heeft de raad opdracht gekregen te onderzoeken of ook kinderen moeten worden gevaccineerd. Donderdag wordt dat advies verwacht. ''Ook bij deze groep worden de voors en tegens zeer zorgvuldig afgewogen.''

Voorkomen/remmen
Een vaccin voorkomt dat iemand ziek wordt. Een inactief virus wordt in het lichaam gebracht, zodat antistoffen aangemaakt worden. Een vaccin tegen de Mexicaanse griep is iets anders dan een griepremmer zoals Tamiflu of Relenza. Die krijgen mensen die al ziek zijn. Griepremmers vallen het virus aan als het al in het lichaam zit, zodat het zich niet verder kan ontwikkelen en iemand niet zieker wordt.

De Europese Unie heeft drie vaccins goedgekeurd voor de Mexicaanse griep, waarvan Pandemrix en Focetria in Nederland beschikbaar zijn. Het derde, Celvapan, wordt onder meer in Engeland gebruikt. Aan de vaccins is een adjuvans of hulpstof toegevoegd. Deze stof verbetert de werkzaamheid van het vaccin en zorgt ervoor dat er minder virusbestanddelen nodig zijn. De hulpstof kan bijwerkingen veroorzaken, zoals zwelling, pijn en koorts.

Hulpstoffen worden op grote schaal toegepast in medicijnen en staan bekend als veilig. Eventuele bijwerkingen van de vaccins kunnen mensen melden op www.lareb.nl. (MAYKE CALIS, TESSA CUPERUS)