Een kind van God

De Vlaams-Marokkaanse schrijfster Rachida Lamrabet (Sidiboujedain, 1970) is na een vliegende start in de literatuur bij onze zuiderburen inmiddels beroemd. Vorig jaar publiceerde ze de roman Vrouwland, waarvoor haar een paar weken geleden de Vlaamse Debuutprijs werd toegekend. Op dat moment lag al een tweede boek van haar in de winkel, de verhalenbundel Een kind van God, die nu genomineerd is voor de BNG Nieuwe Literatuurprijs, een prijs voor bijzonder literair talent onder de veertig.

In Een kind van God heeft Lamrabet twaalf verhalen bijeengebracht die worden verteld vanuit het perspectief van zeer uiteenlopende personages, die allen op hun eigen manier worstelen met het vinden van een eigen plek in onze multiculturele samenleving. Tegelijkertijd vormen die verhalen in hun veelzijdigheid een staalkaart van haar buitengewone talent.

Het zijn uit het leven gegrepen verhalen, die vermoedelijk voor een groot deel geënt zijn op ervaringen van de schrijfster in haar rol als juriste bij het Vlaamse Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding. Wie op basis van deze karakteristiek bang is voor een verzameling berichten uit de samenleving die we al kennen uit de media, of voor een pamflettistische bundel vol woede en frustratie over het lot van de allochtone medemens, kan ik geruststellen.

Sterker nog: deze verhalenbundel geeft een dieper en subtieler inzicht in de angsten, misverstanden, dilemma's en contradicties die een rol spelen bij de moeizame weg naar een vruchtbare multiculturele orde dan menig non-fictieboek op dit terrein. De bundel is sowieso een regelrecht tegengif voor het vaak zo simplistische debat in het huis van de democratie en in de columns van de kranten.

Op een uiterst intelligente manier gebruikt Lamrabet de middelen van de literatuur om het veelkantige van de problemen te belichten. Gezegend met een groot inlevingsvermogen kruipt ze in de huid van haar personages: van de angstvallige Vlaams Blokaanhanger die het gevoel heeft dat hij van zijn eigen land wordt beroofd waar hij bij staat, tot jonge mensen (moslims en ongelovigen) die hun gedroomde liefdes zien stuklopen op de xenofobe vooroordelen in hun omgeving. Haar personages getuigen van de verwarring op alle fronten: van de moslima die, opgevoed met de nederigheid die de Koran predikt, wordt geconfronteerd met het jaloers makende geloof in de maakbaarheid van het eigen bestaan, tot de blanke docente die op verrassende wijze haar zekerheden en (paternalistische) beste bedoelingen ziet verdampen in de confrontatie met een briljante studente met een hoofddoekje.

Lamrabet heeft niet alleen iets te vertellen, ze kan ook heel goed schrijven. Ze verstaat de kunst van het weglaten, van het tussen de regels schrijven. Ze kent de wetten van het verhaal. Ze weet hoe ze een verhaal na een suggestieve, raadselachtige opening gedoseerd naar een apotheose moet voeren.

Met al haar onmiskenbare engagement houdt ze zich verre van een (al dan niet expliciet) oordeel of moraal. Ze laat haar verhalen, die vaak een open eind hebben, volledig voor zichzelf spreken, en laat de lezer menigmaal in lichte verwarring achter, met de nodige stof ter overdenking. Zo weet ze 'de hoofddoekkwestie' zó te behandelen dat ze toch weer een nieuw licht werpt op een discussie die langzamerhand in een loopgravenoorlog is verzand.

Daarbij komt ze vaak ook nog eens behoorlijk geestig uit de hoek. Zo introduceert een moslima zich als volgt: 'Nu ben ik er de persoon niet naar om zomaar aan te nemen wat iemand verkondigt. Ik ben nogal empirisch ingesteld, hoewel mijn hoofddoek u het tegengestelde zou kunnen doen geloven.'

Dit soort intelligente ironie geeft deze serieuze verhalen over een moeizame maatschappelijke werkelijkheid een wonderlijk lichte toon.

Rachida Lamrabet, onthoud die naam. Lees haar! Met deze schrijfster hebben de Lage Landen eindelijk hun eigen Ben Jelloun. (ALLE LANSU)

Rachida Lamrabet: Een kind van God
Meulenhoff/Manteau, 22,50 euro.