Moppen: altijd over seks

AMSTERDAM - Voor de Wereldverteldag op 20 maart ging volksverhalenonderzoeker Theo Meder op zoek naar de oudste Nederlandse grap. Waar die over gaat? Vermoedelijk over seks.

Er zit een jonge vrouw op de schoot van haar man. En wat doet ze? Ze laat een scheet. Ziehier de vermoedelijk meest bejaarde mop ter wereld: vierduizend jaar oud en voor het eerst getapt door Sumeriërs.

Wat daar nou zo lollig aan was? Volksverhalenonderzoeker Theo Meder, van het Amsterdamse Meertens Instituut: "De grap heeft een seksuele boodschap: de jonge vrouw denkt op de schoot van haar man wel aan andere dingen." Eigenlijk hebben we hier, zegt hij, te maken met een eeuwenoude lapdance.

De meeste grappen, door de eeuwen heen, gaan over seks. Meder: "Vroeger vond men grappen over poep en pies ook erg leuk. Maar tegenwoordig blijven die steken op kinderniveau."

Welke de alleroudste Hollandse mop is, wil hij nog niet kwijt. "Ik heb een optie. Maar ik heb voor de zekerheid aan collega's gevraagd of zij niet nog een oudere weten."

Zijn 'classic' is circa 800 jaar oud. Veel priller dus dan andere, duizenden jaren oude grappen uit het buitenland. Waren we niet van die lolbroeken? "Het heeft onder andere te maken met de ontwikkeling van de schriftcultuur. De Sumeriërs waren de uitvinders van het spijkerschrift."

De Egyptenaren waren er ook snel bij. 'Hoe vermaak je een verveelde farao?' klonk het 3600 jaar geleden. 'Laat een boot vol jonge naakte meiden in visnetten voorbij varen en vraag hem om te gaan vissen.' En de oudste (duizend jaar) Britse mop: 'Wat hangt er langs het dijbeen van een man dat voortdurend in een gat gestoken wil worden? Een sleutel.'

Flauwigheid troef. Meder: "Je zit tamelijk saaie dingen te lezen. Tegenwoordig verwacht je een compact verhaal met een harde punchline. Toen waren het vooral raadsels en kluchtige vertellingen." De clou, de uitsmijter, aan het eind van een goede grap, kwam pas aan het einde van de negentiende eeuw.

Een typisch Hollandse mop uit de veertiende eeuw? "Een monnik maakt een mooie vrouw zwanger en denkt: 'Nu ben ik zuur'. De duivel helpt hem door zijn geslachtsdelen te laten verdwijnen, om zo zijn onschuld te bewijzen. Maar als het zover is heeft hij ineens een veel groter en stijver geslachtsdeel en wordt hij met stokken geslagen en weggejaagd. In elkaar geslagen worden, dat leidde in die dagen tot hilariteit."

Hét mikpunt van spot in de middeleeuwse humor? "Nu maken we grappen over de Belgen, toen waren het de boeren." Duiken die ook op in zijn oudste Hollandse grap? Of zal die opnieuw over seks gaan? Meder: "Dat laatste zou wel eens een goede gok kunnen zijn." (CORRIE VERKERK)

www.verhalenbank.nl