Abdelkader Benali - De stem van mijn moeder

Abdelkader Benali loopt een stuk of tien Boekenweken achter. Zijn nieuwste roman heeft als thema familie. De vertellende hoofdpersoon, van beroep fotograaf, keert in De stem van mijn moeder na een telefoontje van zijn vader terug naar het huis van zijn ouders, want zijn moeder is ziek. Zoals dat gaat in dergelijke boeken komt de verteller achter een geheim.

En om het feest compleet te maken is er ook een dood gezinslid: jaren geleden is de tweelingbroer van de verteller bij een ongeluk om het leven gekomen. Het geheim dat wordt onthuld, heeft vanzelfsprekend alles met deze dood te maken.
Meer melodrama en kitsch? Ja. De roman begint namelijk met een andere verhaallijn, die ook imposant is.

De fotograaf had zo'n vier jaar geleden een vriendin, Eva Soares, een vertaalster. Zij ging echter vreemd, maar blijkt wel de kinderen van de fotograaf te dragen. Hij wordt vader van een tweeling - toevallig, want hij is zelf dus ook één van een tweeling geweest, net als trouwens zíjn vader - maar wil er niets mee te maken hebben. Uiteindelijk krijgt hij de kinderen toch op de stoep: 'Bruine ogen, kortgeknipt haar, niet zwart, niet blond. De lippen van mijn moeder, zeg ik tegen mezelf. De kin van mijn vader. De rest is van haar voorouders. Het is duidelijk zichtbaar dat ze van haar zijn. Ze hebben haar blik. Haar dromen kolken in hen als een onstuimige rivier.'

Bij Benali zijn vorm en inhoud één: het melodrama en de kitsch van het verhaal zitten ook in de stijl - zie dat overbodige 'zeg ik tegen mezelf' en die dromen die in de tweeling kolken als een onstuimige rivier.

Überhaupt is deze roman weer in een eigenaardig jargon geschreven. Benali, die inmiddels boeken bij diverse uitgeverijen heeft weten te publiceren, wordt naar mijn indruk het beste begeleid door De Arbeiderspers, maar toch zijn er nog zinnen doorheen geglipt die laten zien dat dit proza vermoedelijk van ver is gekomen. 'De poster gaf de stand van de zaken aan,' staat er bijvoorbeeld ineens.

Storender is de beeldspraakdwang van Benali. 'Eerst is er zijn woede,' schrijft hij bijvoorbeeld. 'Dan zijn er zijn woorden, die soms door elkaar klitten als spaghetti in een pan kokend water. Een dikke saus van schaamte maakt onze maaltijd compleet.' En dan komt de afmaker: 'Schaamte eet ik elke dag.'

In de alinea daarvoor heeft de verteller al uitgelegd dat hij geen talent voor familie heeft en dat hij 'de familiaire taart niet bakken' kan. Zou Benali trouwens op de hoogte zijn van de precieze betekenis van het woord familiair? Ik denk het niet, maar al gammel beeldsprekend vertelt hij zijn verhaal verder.

Of om precies te zijn moet ik natuurlijk zeggen dat de fotograaf het verhaal verder vertelt. Er gebeuren bijzondere dingen. Moeder rijst plotseling op uit haar ziekbed, maar nu dreigt vader eronderdoor te gaan: 'Elke dag wordt mijn moeder weer wat beter. (...) Bij mijn vader is een infuus aangebracht.'

Tussendoor krijgen we stukjes in cursief te lezen. Die blijken afkomstig te zijn uit een schriftje dat het tweelingbroertje van de verteller heeft bijgehouden tijdens een reis naar en een vakantie in Marokko. Paps, die nog altijd aan het infuus ligt, blijkt een enorme opschepper en oplichter geweest te zijn.

En nu gaat hij dood. De hoofdpersoon is het daar niet mee eens: 'Hij mag pas sterven als hij weet wat ik van hem vind, hij mag pas sterven wanneer hij weet dat ik niet meer in hem geloof. Dan pas mag hij sterven. Dan zal ik hem met rust laten.'

Maar ja, je hebt het niet voor het uitkiezen, hè. De mensen gaan wanneer ze gaan. Nee, De stem van mijn moeder is weer geen indrukwekkend boek. Het is voornamelijk heel erg mal allemaal. Ik zou zeggen: geef Benali de P.C. Hooftprijs, misschien dat hij dan eindelijk stopt met schrijven. (ARIE STORM)

Abdelkader Benali - De stem van mijn moeder
De Arbeiderspers, 18,95.