Christophe Vekeman: Lege jurken

De Arbeiderspers, euro 17,95

De Vlaamse auteur Christophe Vekeman (1972) schreef met Lege jurken een roman die op papier zo'n beetje alles tegen heeft: de titel (wie verzint zoiets?), de onleesbare druipletters op de kaft, en niet te vergeten het lullige verhaaltje dat wordt opgedist.

Hoofdpersoon Lester Brandman krijgt van zijn vrouw Alicia te horen dat hij vader wordt. Meteen schiet hij in een klassieke mannenkramp - paniek, stress, verwarring - om zich de rest van het boek te blijven gedragen als iemand uit een slechte relatiekomedie.

Lester ontvlucht het huis, gaat aan de zwier, twijfelt aan zijn huwelijk, of liever gezegd: hij beseft met een schok wat hij eigenlijk al wist, namelijk dat het nooit iets kan worden met Alicia. Ze is saai, ze heeft een onderkin, ze ontbeert elk talent als kunstenares.

Alicia op haar beurt doorloopt het stappenplan van de verlaten zwangere vrouw: boosheid volgt op teleurstelling, en ook de onvermijdelijke achterdocht slaat toe. Zij verdenkt Lester van overspel met zijn jonge collega Claudia. Ten onrechte, want Lester is zo diep onder de indruk van zijn eigen emoties dat hij helemaal niet moet denken aan seks met Claudia. En zo moddert het voort; tijdens hun crisis laat het echtpaar Brandman geen relatiecliché of huwelijksplatitude liggen.

Maar god, wat een oergeestige roman is Lege jurken. Als Vekeman iets demonstreert in dit boek, is het wel hoe je een klein verhaal groots kunt vertellen. Meeslepend, absurdistisch, verrassend.

Alicia is nauwelijks onder de indruk van het struisvogelgedrag van haar man. Volgens haar is het heel simpel: 'Al vluchtend heeft hij toegegeven aan een specifieke reflex bij mannen wanneer zij te horen krijgen dat zij vader zullen worden. Die reflex is universeel, zo weet zij wel zeker. Ze wil hem niet vergoelijken, Lester, maar ze heeft geen keus, ze legt zich erbij neer: het is nu eenmaal zo. Hij is een man, hij loopt aan de leiband van zijn mannelijkheid.'

Die leiband houd hem de rest van het boek stevig in de greep. Het is dus een kwestie van tijd voordat Lester begint te twijfelen aan zijn vaderschap: is die baby wel van hem? De schok is groot als zijn twijfels gegrond blijken en Alicia hem de bittere waarheid vertelt: 'Lester,' zegt ze, 'iedereen zou het zien. Jij zou het zien, en iedereen. Er is een Afrikaan in het spel.'

'Een Afrikaan?'

'Een Afrikaan, ja. En waarom niet?'

De lezer hapt naar adem. Het is onzin, natuurlijk; er is helemaal geen Afrikaan, er is alleen Lesters oververhitte fantasie. Weer zo'n 'universele mannelijke reflex', maar het knappe is dat Vekeman het zo weet op te schrijven dat je meegaat in die fantasie, en in de verontwaardiging van Lester, en dus ben je naderhand net zo'n sukkel.

Achterdocht, jaloezie, misverstanden, kleine ergernissen - Vekeman legt zijn vergrootglas op al die liefdesperikelen. Het is om je te bescheuren. Wij zijn om je te bescheuren. Lege jurken is een absurdistisch boek, maar je kan hier spreken van 'functioneel absurdisme'. Het is kolder, gekkigheid, maar uit het leven gegrepen.

Sommige boeken kun je in een recensie nauwelijks recht doen, die moet je lezen. Lege jurken is vrijwel geheel op effect geschreven. En effect, dat is iets wonderlijks en ongrijpbaars, iets dat te maken heeft met timing, met dosering, met korte tussenzinnetjes die het tapijt onder een alinea wegtrekken, of met het terloops opdienen van een 'pizza funghi van Dr. Oetker'. Dat is ontzettend grappig, maar probeer dat maar eens uit te leggen. Die pizza's van Dr. Oetker bestaan echt. Maar daarom juist. Bij Vekeman ligt het absurdisme voor het grijpen, zelfs in de vrieskast van Albert Heijn. (KARIN OVERMARS)