Stefan Klein: De erfenis van Da Vinci***

Eén van mijn favoriete kunstwerken is van Marcel Duchamp, uit 1919. Als het ergens te zien is, ga ik altijd kijken. Het werkje is niet veel groter dan een an­sichtkaart en toont ons een in ouderwetse kleren gestoken, vrouw met een snor en een sikje. Heel raadselachtig. Om het nog raadselachtiger te maken, draagt het de titel L.H.O.O.Q.

De plaatjes bekijkend in het boek De erfenis van Da Vinci - Wereld en wetenschap van Leonardo van Stefan Klein stuitte ik op Duchamps dame, maar nu zonder snor en sik! Het blijkt om een beroemd schilderij te gaan, de Mona Lisa, die in het Louvre in een zaal hangt waar het altijd zo druk is dat je, als je maan­dag een nummertje heb getrokken, zondag nóg niet aan de beurt bent. Niet zo gek dus dat ik het schilderij nooit gezien heb.

De Mona Lisa is niet de enige band tussen Duchamp en Da Vinci, blijkt uit De erfenis van Da Vinci. Duchamp heeft geheimzinnige machines getekend, die in elk geval één ding met elkaar gemeen hadden: je kon er niets mee. Da Vinci blijkt ook veel van dat soort machines te hebben getekend. Zo ontwierp hij opwindauto's die je niet kon opwinden, vliegmachines die niet konden vliegen, en computers waarop je niet kon computeren.

Het aardige is dat allerlei lieden zich daarbij niet neerleg­gen en aan de hand van Da Vinci's tekeningen opwindau­to's, vliegmachines en computers bouwen die wél wer­ken. Met het oog daarop passen ze kleine dingen aan. Zo wilde Da Vinci zijn vliegmachine uitrusten met vo­gel­vleu­­gels, met skeletten van dennen­hout en een bespan­ning uit de huid van een zee­haan of een vliegende vis. De bedoeling was dat je klapwie­kend zou opstijgen.

Dat gaat natuurlijk niet en dus ziet de heden­daagse nabouwer van Da Vin­ci's vliegmachine af van de klap­wieken­de vogelve­ren uit de huid van een vliegende vis en vervangt hij alles zodanig dat een vliegend vliegtuig ont­staat, waarna hij concludeert dat Da Vinci moet worden beschouwd als de eerste mens die hád kunnen vliegen. Hoogst vermakelijk alle­maal.

Stefan Klein is een hartstochte­lijk bewonderaar van Da Vinci, maar geen gelovige en elke keer onderkent hij net op tijd dat Da Vinci's machines papieren machines zijn en blijven. Wat rest zijn leuke verhalen, mooie tekeningen en L.H.O.O.Q. Zonder snor of sik. (GUUS LUIJTERS)

Stefan Klein: De erfenis van Da Vinci***
Wereld en wetenschap van Leonardo
Ambo, €24,95