Maarten 't Hart - Verlovingstijd *****

Beeldend schrijven, kom er maar eens om bij de meeste Nederlandse auteurs, maar gelukkig hebben we Maarten 't Hart, hij kan het. Ook deze keer weer. 'Op een zonnige, windstille septemberdag stoven wij naar een groeve in Groningen,' luidt de eerste zin van zijn nieuwste roman, Verlovingstijd. Die 'groeve in Groningen' is goed, maar de crux van de zin zit 'm in dat 'stoven'. Je ziet het voor je. De personages van 't Hart reppen zich voort in een wereld die zonnig en windstil is, die al met al niet op die drukke personages zit te wachten. Maar daar trekken ze zich niets van aan; energiek bewegen ze zich voort naar nota bene een begraafplaats. Dat getuigt van levenslust. Zelfs een uitvaart is een feest!

Ook sombere bespiegelingen hebben bij 't Hart een opgewekt karakter. Bijna aan het eind van de roman heeft de hoofdpersoon, die dan aan de universiteit werkt, een overspelige vrijpartij met een studente. Andermaal uitgehijgd (want er wordt natuurlijk niet zomaar één keer gevreeën) filosofeert deze naamloze verteller over wat zou gebeuren als geen kinderen meer worden geboren. Volgens hem is dat geen ramp. De laatste mens zou mooi het licht uit kunnen doen en er zou een kolossale zucht van opluchting te horen zijn. Van wie? 'Van alles wat leeft. Wij staan immers alles naar het leven. De mens is het meest abjecte product van de evolutie. Niets is heilig of veilig voor hem, behalve z'n krankzinnige godsdiensten. Wat een weldaad als hij zou oprotten. Vort ermee, om met mijn moeder te spreken.'

Het is een gedachte die toevallig eveneens in Zoete mond, de nieuwste roman van Thomas Rosenboom, door één van de hoofdpersonen wordt ontwikkeld, met eenzelfde enthousiasme: 'Zijn mond was open gezakt, gretig grijnzend staarde hij uit in het verbluffende verschiet van een mensvrije wereld.'

Rosenboom en 't Hart hebben meer gemeen, maar laten we ons weer even tot laatstgenoemde beperken. Voorlopig lopen nog mensen rond in de wereld die door hem in zijn romans wordt gecreëerd, en die mensen, of liever gezegd die personages, staan elkaar, bedoeld of onbedoeld, geestdriftig naar het leven. Daarbij houden ze een verrassend goed oog voor hun omgeving. De naamloze verteller leeft zich naar vertrouwd 't Hartiaans recept uit in prachtige opsommingen van bloemen, planten en dieren, laat zich gaan in zijn liefde voor klassieke muziek, wijst op elkaar tegensprekende zaken in de Bijbel, uit zich in soms raar, ja, soms zelfs ongrammaticaal, maar altijd pakkend taalgebruik - en is vrijwel voortdurend verliefd op de ene vrouw na de andere.

Dat laatste begint al vroeg, zoals ook het voornaamste plotgegeven van Verlovingstijd zich al snel openbaart: zodra de verteller verliefd wordt op een meisje, gaat zijn knappe vriend Jouri ermee heen; Jouri pikt al zijn potentiële vriendinnetjes van hem af.

Het staat de vriendschap bijzonder genoeg niet in de weg, maar het levert de verteller wel het nodige hartzeer op. En ook die liefdespijn wordt weer beeldend en enthousiast beschreven, wanneer 't Hart zijn verteller bijvoorbeeld laat ronddwalen in het door hem bijna tot een mythe gemaakte Maassluis en omgeving.

Enige pathetiek ontbreekt daarbij niet, maar dat vergroot de pret alleen maar: 'De wind waait aan over het water. Mijn ogen tranen ervan. Door mijn tranen heen zie ik de dansende lichtjes aan de overkant van de rivier. De eeuwige vlam van Pernis kreunt en zucht.'
Een passage als deze kent trouwens een voor 't Hart kenmerkende verdubbeling: er wordt niet alleen door de volwassene, terugblikkend, maar ook door de verliefde en teleurgestelde jongen die hij toen was, uitgekeken over het water.

Verlovingstijd zit technisch beschouwd knap in elkaar, dat mag ook wel eens worden gezegd. 't Hart gaat zelfverzekerd met zijn idiosyncratische verhaalstof om; de door hem geschapen wereld houdt hij machtig in bedwang in de holte van zijn hand. (ARIE STORM)

Maarten 't Hart - Verlovingstijd *****
De Arbeiderspers, €19,95.