*

Aanmelden
parool.nl
Vrij, Onverveerd

Peter Terrin - De bewaker ****

02-09-09   09:00 uur
recensie

De Vlaamse schrijver Peter Terrin levert met De bewaker zijn vierde roman af - hij schreef ook twee verhalenbundels - en het moet gek lopen wil hij met dit boek geen prijzenregen over zich heen krijgen. De bewaker is een subliem boek, zeg ik voor de zekerheid maar meteen. Want wie de achterflap leest, laat zich misschien afschrikken door de karige verhaallijn. Die draait namelijk om twee mannen en een parkeergarage. Meer is er niet. Alleen die twee mannen, de bewakers Harry en Michel, en een ondergrondse ruimte.

In De bewaker gebeurt niet zo gek veel, of liever gezegd: de gebeurtenissen spelen zich vooral af in het hoofd van Michel, de verteller. We nemen kennis van zijn bezweringen, obsessies en fantasieën. Steeds opnieuw probeert hij logische verklaringen te vinden voor de hel waarin hij zich bevindt, en hoewel het er allemaal behoorlijk uitzichtloos voor hem uitziet, probeert hij met zijn collega Harry de moed erin te houden.

Het geval wil dat Harry en Michel al een eeuwigheid in een kelder leven, zonder dat duidelijk is waarom. Nu ja: de kelder moet worden bewaakt. Er staan levens op het spel, zoveel is zeker. Harry en Michel houden hun dienstwapens steeds gericht op de toegangspoort - en de enige ingang - van een luxeappartementencomplex, dat wordt bewoond door de rijken der aarde. Buiten is het oorlog, al is daar weinig van te merken. Op straat is het wonderlijk stil. Evengoed zit de angst voor biochemische terreur of een nucleaire ramp er diep in. Niets in deze oorlog is zeker: 'Precies dit jaagt iedereen op de vlucht: de vijand is onbekend.'

Harry en Michel lopen, gehuld in het uniform van 'de organisatie', inspectierondes in de kelder. Dat blijven ze consequent doen, ook als op een dag alle bewoners van het complex - op één na - met de noorderzon zijn vertrokken. De bewakers registreren elk geluidje, elke geur, elke verandering in lichtinval. Ze staan op scherp, zowel fysiek als geestelijk. Het komt erop neer dat de mannen zich wanhopig vastbijten in de enige zekerheid die ze wél hebben: de strakke veiligheidsvoorschriften: 'We dragen ons uniform, netjes afgeborsteld, elke dag opnieuw, want voorschriften zijn heilig, daar zijn Harry en ik het roerend over eens. Tenslotte maakt het uniform de bewaker. Het uniform en het wapen.'

Tragische helden zijn het, Harry en Michel. Twee mannen, van God en iedereen verlaten, houden zich in een claustrofobische ruimte op de been door vooral geen millimeter af te wijken van de regels. In die zin kun je De bewaker lezen als een allegorische vertelling over hoop en wanhoop, en natuurlijk is het uiteindelijk de hoop die er het diepst inhakt. De hoop op promotie, om precies te zijn. Naarmate de radiostilte langer duurt, raakt het duo ervan overtuigd dat sprake is van een test. Na afloop zullen ze ongetwijfeld worden toegelaten tot de top van de organisatie, de elite genaamd.

Het kan nog gekker, nog schrijnender. Harry stelt voor alle lampen te doven - op die manier kunnen ze de organisatie doordringen van hun koelbloedigheid. Het kan niet anders, redeneren ze, dan dat ze snel uit de kelder zullen worden bevrijd. Twee bewakers die het zonder nachtkijker uitzingen in de duisternis, die horen bij de elite. Het loopt anders. Er meldt zich een derde man, een collega-bewaker, die om raadselachtige redenen versterking komt bieden, en vanaf dat moment begint de hoop te imploderen.

In een recensie kun je De bewaker omschrijven als 'een kafkaëske ideeënroman' of 'een surrealistische allegorie' en dat klopt ook wel, maar het stemt niet erg vrolijk. Bij het horen van die krachttermen zullen veel mensen geïnteresseerd knikken, om vervolgens snel op zoek te gaan naar de plank met 'leuke boeken'. Ten onrechte, want deze roman heeft ongelooflijk veel te bieden, in de eerste plaats een briljant verteld verhaal. Veel leuker dan in De bewaker wordt het niet. (KARIN OVERMARS)

Peter Terrin - De bewaker ****
De Arbeiderspers, €19,95



gerelateerde artikelen

Alles over

GESPONSORDE LINKS


PAROOL NIEUWSBRIEF

Elke middag gratis de hoogtepunten uit het nieuws in uw mailbox?

U kunt zich voor deze service van Het Parool opgeven via parool.nl/lunchnieuws.
De Persgroep Digital
© 2014 - Alle rechten voorbehouden