Nederland eindelijk aan de Larssons

Deze week in een AKO-winkel, ergens in Amsterdam. Een vrouw rekent het derde deel van de Millenniumtrilogie af. De verkoopster begint een praatje. Of ze de film al heeft gezien. ''Nee,'' zegt de klant kortaf. Dat de film echt de moeite waard is. ''Ik hoef de film niet te zien.'' De toon is bijna vijandig. De vrouw neemt met een licht verbeten gezicht de kassabon in ontvangst. Tasje? ''Nee.'' Dan pakt de vrouw het boek en breekt er een lach door op haar gezicht.

Het is slechts een voorbeeld van wat de thrillers van de Zweedse schrijver Stieg Larsson bij mensen teweeg brengt. De boeken met de kritische onderzoeksjournalist Mikael Blomkvist van het tijdschrift Millennium en de jonge, tegendraadse computerhacker Lisbeth Salander in de hoofdrol staan in The New York Times-bestsellerslijst. In Nederland nemen ze op de lijst van best verkochte boeken sinds een paar weken de eerste drie plaatsen in.

Toch is het nog geen jaar geleden dat de verkoop van de Millenniumdelen in Nederland, die verschenen bij uitgeverij Signatuur, vergeleken met de verkoopcijfers in het buitenland niet echt op gang wilde komen. Het literaire virus breidde zich uit over de wereld, maar kreeg geen vat op Nederland.

Nelleke Geel, uitgever van Signatuur, wordt nog wanhopig als ze denkt aan een uitgeversconferentie in Stockholm, oktober 2008. ''We hadden vijftienduizend exemplaren van deel één verkocht, verschenen in 2006, en elfduizend exemplaren van deel twee, uit 2007. Deel drie zou net uitkomen. We wisten dat er bijvoorbeeld in Denemarken tienduizenden in een weekeinde waren verkocht. Dat één op de vier huishoudens in Zweden de trilogie had gekocht. Inmiddels is dat één op de twee.''

''We wisten dat er in Frankrijk al een paar miljoen over de toonbank waren gegaan. Dat deel één in Spanje een enorm succes was. Dat er in Duitsland een paar honderdduizend exemplaren per deel waren verkocht, wat nog niet eens heel goed scheen te zijn. We gingen met lood in onze schoenen naar die conferentie. We schaamden ons een beetje. Er moest iets gebeuren.''

Geel had voor het derde deel wel de omslagen laten veranderen, en hoopte daarmee Nederlands alsnog aan de Larssons te krijgen. ''Alhoewel de reacties van de lezers vanaf het begin heel positief waren. Ook de pers was meteen enthousiast. Maar de boeken waren nog steeds een geheimtip. De boekhandels pikten het wel wat laat op.''

Vlak voor de conferentie in Stockholm verscheen in NRC Handelsblad een stuk van publiciste Stine Jensen. Ze was met vrienden op een rugzakvakantie. Iedereen sleepte de dikke Millenniumdelen mee. Ze ging lezen en raakte verslingerd. Geel: ''Dat stuk heeft heel erg geholpen, dat heeft de Milenniumtrilogie salonfähig gemaakt. De verfilming van het eerste deel heeft de buzz verder versterkt. Wat ook hielp, is dat we het eerste deel voor tien euro aanboden, en de andere twee, in de maand van het spannende boek, voor vijftien euro.''

Vorige maand waren er in Nederland een half miljoen delen van de Millenniumtrilogie verkocht.

Geel: ''Niet slecht als je nog geen jaar geleden pas op 25.000 stond.'' (MAARTEN MOLL)

www.stieglarsson.com