Heimwee naar Adriaan Jaeggi

Morgen wordt schrijver Adriaan Jaeggi in de Rode Hoed herdacht. Jaeggi, columnist en recensent voor deze krant, overleed op 10 juni 2008. Ter nagedachtenis verschijnen ook twee boeken met zijn werk.

Wij lezen Adriaan Jaeggi heet het programma morgenavond in De Rode Hoed. Vrienden en collega's zullen voorlezen uit zijn werk. Om een paar namen te noemen: Tommy Wieringa leest voor uit Jaeggi's beroemdste roman Held van beroep. Hanneke Groenteman leest van zijn weblog. Jaap Scholten leest uit Jaeggi's laatste roman Edele dieren. De Amsterdamse stadsdichter Mustafa Stitou leest de recensie van Jaeggi van zijn bundel Varkensroze gedichten voor. Johannes van Dam leest een recept van Jaeggi dat hij schreef voor de Volkskrant-rubriek De volkskeuken. Parool-hoofdredacteur Barbara van Beukering (ex-Volkskrant Magazine) draagt een column van Jaeggi voor die hij schreef voor Volkskrant Magazine.

De voorleesbeurten worden onderbroken door korte films en muziek, want voor Adriaan Jaeggi, een fervent trombonist, was muziek misschien wel net zo belangrijk als schrijven. De avond wordt afgesloten met de uitreiking van twee verschenen boeken met werk van Jaeggi aan zijn vrouw en dochters: Het tegenovergestelde van heimwee - de mooiste gedichten en De laatste duik van de dag - nagelaten proza. Het zijn twee fraai verzorgde boeken die bij uitgeverij Nieuw Amsterdam verschijnen.

Adriaan Jaeggi schreef veel in de laatste maanden voor zijn dood. De columns over zijn ziekte die in deze krant verschenen, staan in De laatste duik van de dag. Daar staan ook de meeste stukken in die hij voor kranten, tijdschriften en verzamelbundels schreef, en die niet eerder werden gebundeld. Columns, recensies, verhalen, en delen van de nooit voltooide roman Pluto - de roman die zijn meesterstuk moest worden.

De stukken laten een schrijver zien die onstuimig was, groots, blufferig, gevoelig, frech, zoals de Duitser het zegt. En altijd met volle kracht vooruit. Wat niet in De laatste duik van de dag staat, zijn de vele brieven die hij bij zijn naderende dood schreef aan zijn vrouw en dochters. Ook schreef hij aan de gelijknamige roman De laatste duik van de dag, maar dat materiaal was zo fragmentarisch dat samenstellers Jasper Henderson en Jaeggi's vrouw Sabine Gieben besloten die stukken niet op te nemen.

Henderson, redacteur bij Nieuw Amsterdam en vriend van Jaeggi, herinnert zich een middag waarop hij zes of zeven pagina's van een nieuw verhaal moest lezen. ''Dat verhaal ging over de eenmalige ontmoeting tussen Hemingway en Scott Fitzgerald. Maar daar ontbreekt het einde van, en ik wilde geen fragmenten publiceren.''

''Ook weet ik nog dit: hij zat die laatste dagen echt voortdurend met een laptop op zijn schoot in bed, echt voortdurend. Wat hij allemaal tikte? Ik denk vooral de brieven voor zijn naasten. Daar werkte hij tot het allerlaatst aan. Die heb ik ook, en die geven we over enkele jaren uit, als de meisjes ouder zijn, in een oplage van twee.''

De laatste gedichten van Adriaan Jaeggi staan in de bundel Het tegenovergestelde van heimwee. Henderson: ''Vanaf pagina 73 is het allemaal nieuw, in de zin dat het niet eerder - op een paar gelegenheidsuitgaven na - in druk verscheen. Adriaan had nog een contract voor een nieuwe bundel: Durr/De verloren gedichten. Die heeft hij ook nog gerubriceerd, en enkele gedichten zijn ook opgenomen in de bloemlezing.'' Enkele gaan over zijn ziekte. Het laatste gedicht uit Het tegenovergestelde van heimwee is een strijdkreet:

Doodgaan
is
het weggooien van een ervaren machine.


Daarom
zo indruisend tegen.


(MAARTEN MOLL)