Naima El Bezaz - Vinexvrouwen ****

De interviews met Naima El Bezaz waren al erg geestig, met als hoogtepunt haar fascinerende optreden in Pauw & Witteman, die verder niet erg serieus te nemen praatshow op de doordeweekse avonden, maar dat zegt natuurlijk nog niets over de kwaliteit van haar boek.

Je kunt leuk overkomen in de media, maar dat wil nog niet zeggen dat je ook kunt schrijven, nietwaar? Of dat je überhaupt een schrijver bént. In Nederland is er bijvoorbeeld het televisieprogramma Kunststof TV. Daarin wordt nooit aandacht besteed aan kunst, maar alleen aan kitsch. Er is veel schijn in de wereld en vooral ook in ons land. Zie daar maar eens wijs uit te worden.

Naima El Bezaz' Vinexvrouwen, want om dat boek gaat het hier, is een door en door Hollandse roman die past in een traditie van jaren her. Dat heeft niet eens zo zeer te maken met het gegeven dat ze een Nederlandse woonwijk, een Vinex-wijk, kritisch en nauwkeurig beschouwt, maar dat heeft vooral te maken met de toon van het boek. Die is doordesemd van een vorm van humor die langzaam uit Nederland lijkt te verdwijnen.

El Bezaz weet perfect de combinatie te hanteren van aangename ironie en overtrokken opwinding. Van realisme en karikatuur. Van oubolligheid en moderniteit. Van het beschrijven van het leven zelf als was het een toneelstuk waarin iedereen gek loopt te doen, maar waarin aan het eind van een scène een tikkeltje geruststellende, en misschien zelfs wel enigszins oubollige, maar toch uiterst effectieve uitsmijter volgt.

Vinexvrouwen bestaat uit 38 niet te lange hoofdstukken, die elk op zichzelf eigenlijk een afzonderlijk verhaal zijn. Wat veel van die episodes gemeen hebben, is dat ze over buren gaan. En over familieleden. Of soms over alle twee tegelijk, al dan niet in de vorm van een vergelijking: 'Buren zijn als familieleden; je moet ermee leren leven, ook al zou je ze het liefst van de allerhoogste flat af willen gooien.'

Wat voor een rode draad zorgt, is dat El Bezaz in het boek laat zien dat ze het aan het schrijven is. De lezer lijkt daardoor alles rechtstreeks mee te maken: 'Terwijl ik schrijf wordt er hiernaast nog steeds geboord. Knettergek word ik ervan.'

Op een gegeven moment meldt zich zelfs iemand die heeft gehoord dat ze met een boek bezig is. Een bijna bejaarde man kijkt haar in de deuropening lichtelijk opgewonden aan en al snel zegt hij dat hij hier is 'omdat ik vind dat je ook iets over mij zou kunnen schrijven'. Aan het eind van Vinexvrouwen zit een telefoongesprekje met de redacteur bij uitgeverij Querido van El Bezaz. Die maant haar aan vooral door te schrijven: '(...) ik denk dat je sneller schrijft als je niet met mij aan de telefoon hangt.'

Je ziet zo het boek ontstaan en samen met El Bezaz kijk je naar alle merkwaardige mensen die ze tegenkomt en samen met haar beleef je de dingen die ze beschrijft. Het beeld van Nederland dat ze daarbij oproept, is dat van een land vol gekken. Of van mensen die gek zijn gemaakt.

Aan haar redacteur legt ze op de slotpagina uit dat architecten in Nederland Vinex-wijken met tuinen zo smal bouwen dat je het er benauwd van krijgt: 'Misschien in de hoop dat de mensen spontaan gek worden en in een kliniek kunnen worden opgenomen.'
Haar redacteur raadt haar aan dat maar niet op te schrijven. En zo expliciet schrijft El Bezaz het in Vinexvrouwen inderdaad niet op. Maar in alle voorgaande bladzijden heeft ze intussen wel laten zien dat Nederland een land is geworden waarin je tegenwoordig wel gek móet worden. Of je moet over humor beschikken die dat voorkomt.

En humor, komische passages en geslaagde grappen zijn ruimschoots aanwezig in dit boek, waarin veel Nederlandse schijn wordt doorgeprikt. (ARIE STORM)

Naima El Bezaz - Vinexvrouwen ****
Querido, €17,95.

www.naimaelbezaz.nl