Als huizen in Amsterdam konden praten...

Als huizen in Amsterdam konden praten, zouden veel verhalen naar boven komen van Joodse gezinnen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd. Voor de oorlog was zo'n 10 procent van de Amsterdammers Joods. Op initiatief van het Amsterdamse 4 en 5 mei comité en het Joods Historisch Museum hangen naar verwachting op 4 mei posters achter de ruiten van vele van de 21.662 huizen in de hoofdstad die herinneren aan de voormalige bewoners uit deze periode van verschrikkingen.

Ted Musaph-Andriesse (83) was vijftien toen ze met haar familie uit Utrecht naar een van deze woningen in Amsterdam werd gebracht. ''We mochten alleen een rugtasje met kleding meenemen. Op 19 april 1943 werden wij naar een huis in de Pretoriusstraat in Amsterdam gestuurd, een groot nieuw huis.'' Twee maanden later hoorde Musaph-Andriesse hoe haar familie werd afgevoerd, terwijl zij verstopt zat. ''Er was een hoop lawaai. Ik ben daarna naar een aantal onderduikadressen geweest, maar had geen vals identiteitsbewijs en zag het na een paar maanden door angst en onzekerheid niet meer zitten. Ik stapte op de trein en kwam vanzelf in Westerbork terecht.''

Musaph-Andriesse overleefde de oorlog samen met haar moeder, broer en zus. ''In de Pretoriusstraat waren toen mooie huizen, nieuwe arbeiderswoningen. Ik heb een mevrouw gesproken die daar nu woont en ik ben van haar altijd welkom. Maar ik hoef daar nooit meer naartoe.''

De 32-jarige Helena Karsten woont aan de Henry Polaklaan. ''Vroeger was hier een Joods ziekenhuis. Bij het verbouwen heeft een buurman botjes gevonden; er zou ook een mortuarium zijn geweest. Nu zijn het kleine zelfstandige woningen van zo'n 21 vierkante meter, vooral voor studenten. Ik woon hier al tien jaar en wil niet weg omdat ik de geschiedenis en de buurt zo geweldig vind. Maar in het huis voel je op een of de andere manier wat hier is gebeurd. Al het personeel en alle patiënten werden weggevoerd.''

Suzanne Rodrigues Pereira (62) heeft in 1978 een huis aan de Nieuwe Keizersgracht gekocht. Ze is van Portugees-Joodse afkomst en wist dat in dit deel van de stad voor de oorlog veel Joden woonden. In een derde van de huizen aan de Nieuwe Keizersgracht woonden Joodse gezinnen. ''Toen ik dit huis kocht, zei mijn vader dat hier de familie Tafelkruijer heeft gewoond, die werd weggehaald'', vertelt Pereira.

Tijdens de verbouwing kwam ze in de hal op de muur een oneffenheid tegen. Daar was een mezuzah verstopt, een klein perkamentrolletje met teksten uit de Thora. Het hoorde naast de voordeur te hangen. ''Pas toen ik dit rolletje vond, voelde ik echt hoe bang en opgejaagd deze mensen waren. Uit de huizen van nummer 1 tot en met 86 zijn circa 185 mensen weggehaald en nooit meer teruggekomen.''

Kijk op communityjoodsmonument.nl of jouw huis tot de 21.662 huizen behoort en post een foto van de gevel