Paars-plus mislukt, Rutte wil Middenkabinet

DEN HAAG - De onderhandelingen over een kabinet van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks zijn gestrand. De partijen lieten dinsdag weten dat er geen akkoord is bereikt over paars-plus. De financiën, woningmarkt en mobiliteit hebben de vorming in de weg gestaan.

Middenkabinet
Rutte vindt dat er nu, na het mislukken van paars-plus, moet worden gekeken of het mogelijk is een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA te vormen. Dat zal hij koningin Beatrix adviseren.

Volgens Rutte ''ligt het voor de hand'' om nu een middenkabinet te onderzoeken, een variant die al zijn voorkeur had. Rutte toonde zich twee weken geleden echter bereid te gaan onderhandelen over een paars-pluscoalitie van VVD, PvdA, D66 en GroenLinks op voorwaarde dat PvdA-fractievoorzitter Job Cohen ''niet alle overige combinaties geheel zou uitsluiten''.

Cohen, die eerder had geweigerd over een middenkabinet te praten, gaf later aan daartoe toch bereid te zijn, bleek uit het eindverslag van toenmalig informateur Herman Tjeenk Willink.

Financiën
De formatiepoging voor een paars-pluskabinet is vastgelopen op de financiën. Dat zei VVD-leider Mark Rutte dinsdag in Nieuwspoort vlak nadat het overleg tot een eind was gekomen. Het ging volgens hem vooral om bezuinigingen.

Rutte zei dat de partijen het niet eens konden worden over de totale som van bezuinigingen in de komende jaren. In de onderhandelingen gold voor de VVD het bedrag van 18 miljard euro tot 2015 zonder lastenverzwaring als een ''absolute ondergrens''. In het eigen partijprogramma willen de liberalen nog meer bezuinigen.

''We willen de staatschuld op orde brengen en de banenmachine op gang. Dat is voor ons leidend geworden in deze coalitie'', zei hij. Verder wilde Rutte niet tornen aan de hypotheekrenteaftrek en wees hij de kilometerheffing van de hand. Op al deze punten bleken de ''grote verschillen'' tussen de partijen. Op andere punten, zoals bijvoorbeeld immigratie, waren de partijen verder gekomen dan Rutte had gedacht.

Volgens hem hebben hij en de fractieleiders Job Cohen (PvdA), Alexander Pechtold (D66) en Femke Halsema (GroenLinks) ''oprecht en stevig geprobeerd deze combinatie tot een succes te maken''. Rutte complimenteerde zijn collega's en de twee informateurs.

Cohen
De piketpalen die de VVD had geslagen om minimaal 18 miljard euro te bezuinigen de komende jaren, heeft de vorming van paars-plus in de weg gestaan. Dat zei PvdA-leider Job Cohen dinsdag.

Volgens Cohen is er ''met hartstocht'' gewerkt aan de formatiepoging. ''We wisten vooraf dat het buitengewoon ingewikkeld zou worden. Maar we hebben onze uiterste best gedaan om tot elkaar te komen'', aldus Cohen.

Ook de woningmarkt en mobiliteit lagen moeilijk. De PvdA-leider zei dat de combinatie van piketpalen het onmogelijk maakte om tot een voor hem gewenste balans te komen.

Cohen stelde vast dat de verschillen tussen de vier partijen wel kleiner zijn geworden. Maar zolang de VVD vasthoudt aan de piketpalen, zei hij VVD-collega Mark Rutte gelijk te moeten geven, dat verder onderhandelen over paars-plus geen zin heeft. Volgens de PvdA-leider wilden D66 en GroenLinks nog wel een ultieme poging doen.

Cohen lijkt het niet waarschijnlijk dat de onderhandelingen over paars-plus nog worden opgepikt. ''Maar zeg nooit: nooit'', aldus de PvdA-fractievoorzitter.

Wilders feliciteert Nederland
PVV-leider Geert Wilders is blij dat de onderhandelingen over een paars-pluskabinet zijn mislukt. ''Nederland gefeliciteerd! Drama paars-plus blijft ons gelukkig bespaard'', stelde hij dinsdag in een eerste reactie. ''Grandioos goed nieuws dus.''

Wilders hoopt dat CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen nu over zijn schaduw heenspringt en tegelijk met de VVD en de PVV wil onderhandelen over de vorming van een coalitie. ''Zo'n kabinet zou echt het allerbeste zijn voor Nederland'', aldus de PVV-leider.

Dinsdagavond in het tv-programma Netwerk lichtte hij zijn visie telefonisch nog wat meer toe. Hij zei het vreemd te vinden dat VVD-leider Mark Rutte nu eerst de mogelijkheden wil verkennen om te komen tot een middenkabinet (VVD, PvdA en CDA). ''PvdA-fractievoorzitter Job Cohen wil helemaal geen middenkabinet; dus dat is tijdverspilling. Laten wij, PVV, VVD en CDA, meteen met z'n drieën om tafel gaan zitten'', opperde hij.

Wilders zei bereid te zijn om water in de wijn te doen. Onlangs heeft hij nog geluncht met Verhagen. ''Maar dat doen er wel meer, dus nu moeten we voor de schermen laten zien dat we met z'n drieën ons best doen om een kabinet te maken. En anders moeten er maar nieuwe verkiezingen komen. Dan moeten we maar eens kijken hoe Nederland erover denkt.'' (ANP)