VVD de grootste na nek-aan-nekrace

DEN HAAG -  Alle stemmen zijn geteld waarmee de VVD de grote winnaar is van de Tweede Kamerverkiezingen na een nek-aan-nekrace met de PvdA. Het leek er woensdagavond op dat beide partijen op 31 zetels zouden uitkomen, maar de partij van Cohen leverde in de loop van de nacht één zetel in.

Naast de VVD, die negen zetels winst boekte, was de PVV ook een van de grote winnaars. De partij van Geert Wilders ging van negen naar 24 zetels.

Het CDA leed een desastreuze nederlaag. De christendemocraten die in 2006 nog 41 zetels behaalden, werden bijna gehalveerd en kwamen op 21 zetels terecht. Demissionair premier Jan Peter Balkenende trok uit het verlies zijn consequenties en legde het partijleiderschap neer. Ook neemt hij geen plaats in de CDA-fractie in de Tweede Kamer.

''De kiezer heeft gesproken'', aldus Balkenende. ''Het gaat om winst en verlies, zo werkt dat in een democratie. Het is zeer, zeer teleurstellend.'' Balkenende blijft aan als demissionair premier totdat de nieuwe minister-president is benoemd. Vanmorgen komt de CDA-fractie bijeen om een nieuwe partijleider te kiezen.

Volgens VVD-leider Mark Rutte is de boodschap van zijn partij dat er moeilijke beslissingen moeten worden genomen goed bij de kiezer overgekomen. VVD-coryfee en voormalig vicepremier Gerrit Zalm stelde dat een kabinet waarin de VVD en de PVV samen zitting nemen, bijzonder moeilijk lijkt te worden. Zalm ziet 'grote inhoudelijke verschillen'.

PVV-leider Geert Wilders zei dat op basis van de verkiezingsuitslag 'niemand meer om de Partij voor de Vrijheid heen kan'. ''We willen niets liever dan regeren. We zijn met stip de grote winnaar van vandaag. Het is een glorieuze dag voor Nederland. Anderhalf miljoen mensen hebben gekozen voor onze agenda van hoop en veiligheid.'' Wilders noemde het aangekondigde vertrek van Balkenende 'terecht en moedig'.

''Wij zullen onze verantwoordelijkheid nemen'', zei PvdA-leider Job Cohen in een reactie op de prognose van de verkiezingsuitslag. Cohen wil snel in gesprek met partijen 'die dicht bij ons staan'. Hij doelde daarbij op GroenLinks en D66. De PvdA-leider toonde zich tevreden dat 'de boodschap van een sociaal en fatsoenlijk Nederland' is overgekomen.

De SP heeft flink verlies geleden en komt van 25 op 15 zetels terecht. GroenLinks wint drie zetels en komt op 10, D66 stijgt van 3 naar 10 en de ChristenUnie moet 1 zetel inleveren en komt op vijf zetels. ''We hadden een betere uitslag verwacht'', aldus CU-leider en demissionair vicepremier André Rouvoet. De SGP blijft op twee zetels staan. De Partij voor de Dieren houdt twee vertegenwoordigers in de Kamer. Rita Verdonk verdwijnt met haar Trots op Nederland (TON) uit de Kamer. ''Maar TON bestaat en Ton blijft bestaan'', zei Verdonk in een reactie.

GroenLinks-leider Femke Halsema toonde zich blij met de uitslag, ''in een zo versplinterd politiek landschap met zo'n harde strijd om het premierschap.'' Volgens haar is er bijna geen coalitie denkbaar zonder GroenLinks. ''Het land is rijp voor hervorming.''

SP-voorman Emile Roemer sprak van 'een verlies met een gouden randje'. Toen hij het stokje van Agnes Kant overnam, bungelde de SP in de polls nog op 10 zetels. ''De partij heeft het heel zwaar gehad en velen hadden ons al afgeschreven. Maar dan kennen ze de SP niet'', aldus Roemer.

PvdA-fractieleider Mariëtte Hamer vond het 'een buitengewoon ingewikkelde uitslag'. ''Het wordt moeilijk om meerderheden te maken.'' D66-leider Alexander Pechtold vond de score van tien zetels 'een fantastische uitslag'. Hij voorspelde vervolgens dat de vorming van een regering niet gemakkelijk zal zijn. (HET PAROOL)