Blanken wijken voor indianen Brazilië

20-03-09 11:02 uur

BRASILIA - Indianen in Brazilië heben een grote overwinning behaald met het besluit van het hooggerechtshof dat landbouwers en veehouders hun reservaat moeten verlaten. Het hof deed gisteren uitspraak over de toekomst van het reservaat Raposa Serro do Sol, in het noorden van het Amazonegebied langs de grens met Venezuela.

De veehouders en rijstverbouwers moeten het 1,7 miljoen hectare grote gebied verlaten, aldus tien van de elf rechters van het hof. Het gaat om zo'n duizend mensen, blanken of Brazilianen van Japanse afkomst. In Raposa Serra do Sol leven zo'n 20.000 indianen op een gebied met een oppervlakte gelijk aan tweederde deel van België.

Volgens het hof geldt het besluit ook voor andere delen van het Amazonegebied waar zich vergelijkbare conflicten voordoen.

De president van het hof, Gilmar Mendes, betichtte het centrale gezag van 'verwaarlozing van de indiaanse gemeenschappen'.

President Luiz Inácio Lula da Silva had in 2005 al bepaald dat de buitenstaanders het reservaat in de deelstaat Roraima moesten verlaten, omdat ze de indianen hinderden in hun bewegingsvrijheid en in veel gevallen corrumpeerden met alcohol en drugs.

De boeren en veetelers trokken zich echter niets aan van de presidentiële richtlijnen en hebben zich vaak met geweld verzet tegen pogingen hen te verdrijven.

''Ik zie geen kans meer op een vreedzame oplossing.''
De regering heeft de boeren elders in de staat Roraima nieuwe grond aangeboden. Daar is plaats voor hoogstens vijftig boeren en hun gezinnen, aldus de leider van de rijstboeren, Nelson Itikawa.

Hij reageerde kwaad op het besluit van het hof. ''Ik zie geen kans meer op een vreedzame oplossing. Het risico van conflicten is groot. Veel van mijn mensen zijn nu echt niet meer te houden.''
Itikawa en zijn medestanders spreken van hun 'deportatie', waar ze zich niet bij neerleggen.

Volgens Nelson Itikawa is het hof gezwicht voor 'buitenlandse belangengroepen'. Hij wijst erop dat de boeren de steun hebben van sommige indiaanse groeperingen in het gebied.

Een andere leider van het verzet, een gepensioneerde generaal, heeft aangekondigd dat hij en gelijkgezinden de boeren te hulp komen als de verdrijving begint.

Het is de generaal en andere Brazilianen een doorn in het oog dat de rest van de wereld zich het lot van de indianen en van het Amazonegebied aantrekt. Het 'regenwoud' is volgens experts bij de indianen in betere handen dan bij de boeren en, vooral, de veetelers die enorme stukken grond platbranden. Het Braziliaanse Amazonegebied is zo groot als heel West-Europa en grenst aan tal van landen. Volledig autonome indiaanse gebieden in de grensregio's brengt volgens militairen en rechtse politici de nationale soevereiniteit in gevaar.

Indianen zouden in veel gevallen gemene zaak maken met smokkelaars en guerrillastrijders, vooral in het grensgebied met Colombia.

Justitie houdt rekening met dat argument, want volgens het hof hebben de strijdkrachten en de veiligheidsdiensten het recht zich vrij te bewegen in Raposa Serra do Sol.

Ongeveer elf procent van het Braziliaanse grondgebied, dat bijna net zo groot is als de VS, wordt bewoond door indianen. In het Amazonegebied is dat 22 procent. In heel Brazilië wonen nog zo'n 350.000 'pure' indianen, verspreid over ongeveer tweehonderd stammen, soms van slechts enkele tientallen leden. (HET PAROOL)