Mishandelde 'marionet van het Westen'

24-06-08 11:54 uur

Precies op zijn 56ste verjaardag, afgelopen zondag, maakte Tsvangirai bekend uit de race om het presidentschap te stappen vanwege het voortdurende geweld tegen de oppositie. Kort daarop vluchtte hij de Nederlandse ambassade binnen.

Tsvangirai was in 1999 de belangrijkste oprichter van de oppositiepartij MDC, Movement for Democratic Change. Zijn medestanders in de MDC beschuldigen hem soms van autoritair of onnozel gedrag in zijn strijd met de sluwe en wrede president Robert Mugabe.

Tsvangirais kortstondige vlucht naar het buitenland, in april, was volgens MDC-bronnen een blunder, omdat hij zijn partij in verwarring achterliet. Aanleiding tot de vlucht was een beweerd moordcomplot, dat later verzonnen bleek.

Twee weken voor de presidentsverkiezingen van 2002 werd Tsvangirai zelf beticht van een plan om Mugabe te vermoorden. Hij verloor die verkiezingen, ook toen als gevolg van fraude. In 2004 werd hij vrijgesproken, maar hij was bijna twee jaar kwijt met zijn verdediging. Een groot deel van de tijd stond hij onder een vorm van huisarrest.

Tsvangirai is volgens de pers van het Mugaberegime een 'marionet van het Westen met een grote zwarte neus' en een 'lafaard', omdat hij zich in de jaren zeventig niet had aangesloten bij het gewapend verzet tegen het blanke minderheidsbewind van Ian Smith.

Zijn aanhangers, en minder partijdige waarnemers, noemen hem echter een heldhaftig man. Zijn lichaam vertoont talloze littekens en andere sporen van geweld. Vorig jaar gingen schokkende beelden de wereld rond van een door de politie ernstig mishandelde Morgan Tsvangirai. ''Agenten verdrongen elkaar om Tsvangirai zo hard mogelijk te slaan,'' aldus een getuige.

Bij een eerdere gelegenheid bewerkte de politie zijn hoofd met een stalen pijp en probeerde hem uit een raam op de tiende verdieping te gooien. Zijn forse postuur hielp om dat te voorkomen. Mugabe laat zelden een gelegenheid voorbijgaan om Tsvangirai uit te maken voor een domoor, een dimwit. De president bezit een hele reeks aan universitaire titels, Tsvangirai heeft nauwelijks scholing genoten.

Als oudste van negen kinderen moest hij meehelpen om de kost te verdienen. Dat was de reden dat hij zich niet aansloot bij de guerrilla. ''Ik moest op die hele zwerm Tsvangirai kids letten,'' zei hij later. Hij ging werken in een nikkelmijn en raakte betrokken bij vakbondswerk. In 1988 werd hij gekozen tot secretaris-generaal van de vakorganisatie ZCTU.

Hij heeft in de MDC vaak problemen met intellectuelen, die zich door hem verwaarloosd voelen. De partij telt onder de leden ook veel vakbondsleden, studenten en blanke boeren. Velen van hen zijn van hun landerijen verjaagd door 'veteranen', woestelingen onder bevel van Robert Mugabe.

Morgan Tsvangirai is al meer dan dertig jaar getrouwd met Susan en vader van hun zes kinderen. Susan Tsvangirai woont met de twee jongste kinderen om veiligheidsredenen in Johannesburg. Morgan Tsvangirai bezocht daar onlangs in de sloppenwijken zijn landgenoten die door Zuid-Afrikanen waren verjaagd. Velen van hen waren afkomstig uit de buurten in Harare die te boek stonden als bolwerken van zijn MDC, en daarom in 2005 met de grond gelijk werden gemaakt. (HET PAROOL)