Buitenland Bewaar

Demjanjukzaak: verzoening bij Sauerkraut

Ulrich Busch de advocaat van John Demjanjuk. Foto EPA
Ulrich Busch de advocaat van John Demjanjuk. Foto EPA © UNKNOWN

In de rechtszaak tegen John Demjanjuk loopt de spanning soms hoog op. Maar in de pauze wordt de vrede hersteld. 'Hier is de idioot.'' Zo betitelt advocaat Ulrich Busch van Demjanjuk zichzelf als hij kampoverlevende Thomas Blatt aanspreekt in de gang van het gerechtsgebouw. De forse Busch torent met kop en schouders boven  Blatt uit.

De kleine Blatt had eerder gezegd dat 'alleen een idioot' het lot van de Joden en dat van mensen als Demjanjuk kan vergelijken, zoals Busch had gedaan. In de rechtszaal had Busch nog geprotesteerd. Overal in de pers was het citaat verschenen. Maar nu lachen ze samen.

Even later gaan ze allebei naar de enorme kantine. Een bord Schweinebratwurst, Sauerkraut en aardappelpuree kost hier een paar euro. Ook de rechters en de politieagenten eten hier tussen de middag hun warme lunch.

Als de middagpauze ten einde loopt, verzamelt iedereen zich weer in de rechtszaal. Maar verdachte Demjanjuk is er nog niet. De achthoekige ruimte doet zo lang de zitting niet is begonnen dienst als mixed zone. Medeaanklagers, hun begeleiders en partners, hun advocaten en die van Demjanjuk, journalisten, de officieren van justitie vermengen zich.

Tijd voor een verzoeningsronde
Ook rechter Ralph Alt komt de zaal in. Zonder toga, in een donker pak. Met zijn beschaafde grijze baardje heeft hij wel iets van een dominee, met een vriendelijk praatje voor iedereen. Misschien is het tijd voor een verzoeningsronde, nadat een dag eerder de partijen met rode koppen tegenover elkaar stonden.

''In Nederland kan dat echt niet,'' zegt een Nederlandse juriste geschokt. Advocaten zouden direct willen weten wat er allemaal bekokstoofd wordt en misschien wel de rechter wraken die zo ongedwongen staat te praten met de officier of een van de advocaten. Maar omdat Alt in zijn rondje alle partijen spreekt, kan het wellicht toch wel.

Het zwaartepunt ligt deze dag bij de getuigenis van Philip Bialowitz, de derde en laatste overlevende van vernietigingskamp Sobibor die aan het woord komt.

Hij moest meehelpen een trein te ontruimen, waarvan de helft van de passagiers al tijden dood was. 'Een mooi plaatje' vond een van de SS'ers het dat een moeder haar gestorven kind nog in de dood vasthield. Hij maakte er een foto van.

Nederlandse Joden gaven de jonge Philip soms een fooitje, als hij hen hielp koffers uit de trein te dragen. En dat terwijl zijn zevenjarige nichtje al wist dat de tocht naar Sobibor de dood betekende.

Na afloop van de zaak komt Bialowitz op Busch af. ''Dank u dat u mij geen vragen heeft gesteld. Dan had ik een hartaanval gekregen.''

''Ik ben toch ook een mens, ik weet dat u een zwakke gezondheid hebt,'' antwoordt Busch. En hij wenst Bialowitz een goede reis terug, naar Queens, New York. (ADDIE SCHULTE)