Immense eer voor Obama, op het verkeerde moment

09-12-09 10:59 uur

'Oorlogspresident en tegelijkertijd man van vrede?' Dat is wat de meeste Amerikanen denken. Foto EPA

President Barack Obama ontvangt morgen na elf maanden presidentschap de Nobelprijs voor de Vrede in Oslo. Slechts een kwart van de Amerikanen meent dat dat terecht is. 'Oorlogspresident en tegelijkertijd man van vrede?'

Barack Obama bevindt zich vanaf morgen in het gezelschap van alom bewonderde Nobellaureaten als Moeder Teresa, de daila lama, Martin Luther King en Nelson Mandela.

De Amerikaanse leider is desondanks opmerkelijk bescheiden over de eervolle onderscheiding. Sinds het nieuws van de toekenning van de prijs twee maanden geleden, heeft het Witte Huis het thema zo veel mogelijk gemeden. De term Nobelprijs is bijna taboe en Obama zal zo kort mogelijk in Oslo zijn. ''De Nobelprijs is een immense eer, overschaduwd door een oncomfortabele timing,'' concludeerde het Amerikaanse persbureau AP deze week. Op het moment dat Obama de Vredesprijs in ontvangst neemt, maken duizenden mariniers zich klaar om naar Afghanistan te vertrekken, een voorbode van een troepenuitbreiding van in totaal dertigduizend man. In zijn ontvangstspeech zal de president de escalatie in Afghanistan aan de orde stellen, heeft het Witte Huis laten weten.

Michael McPhearson, een veteraan uit de eerste Golfoorlog en vader van een Irakveteraan, heeft er weinig vertrouwen in. ''Obama moet tijdens zijn toespraak in Oslo iets verenigen wat onverenigbaar is,'' zegt McPhearson, tegenwoordig directeur van de vredesorganisatie Military Families Speak Out. ''Hoe kan Obama een oorlogspresident zijn en tegelijkertijd een man van vrede? Hij stuurt militairen naar Afghanistan om te doden en te sterven en krijgt de meeste eervolle vredesprijs die er bestaat. Daar kan ik met mijn hoofd niet bij.''

Het Nobelcomité wist volgens McPhearson heel goed dat Obama van plan was om de oorlog uit te breiden. ''Hij heeft een verkiezingscampagne gevoerd met dat thema. Het is ook algemeen bekend dat Obama in de eerste maanden van presidentschap het aantal bombardementen met onbemande vliegtuigen in Pakistan drastisch heeft opgevoerd, met alle burgerslachtoffers van dien.''

De president had de prijs nooit moeten krijgen, vindt McPhearson. ''Ik hoopte nog even dat Obama door de prijs onder druk zou komen te staan om de escalatie van de oorlog te stoppen. Dat is niet gebeurd, zo weten we nu.''

De vredesbeweging staat niet alleen in de kritiek. Een peiling deze week toonde aan dat slechts een kwart van de Amerikanen meent dat Obama de prijs verdient, terwijl 66 procent vindt dat de onderscheiding niet op zijn plaats is omdat hij nog te weinig concrete resultaten heeft laten zien.

''Het is waarschijnlijk een goede zaak dat de uitreiking door het tijdsverschil plaats vindt op een moment dat de meeste Amerikanen nog slapen,'' constateerde opiniepeiler Peter Brown. ''De aandacht van de media zal daardoor mogelijk wat minder groot zijn.''

Obama ontvangt de Nobelprijs op een moment dat zijn binnenlandse populariteit op een dieptepunt is beland. Nog maar 47 procent van de Amerikanen steunt de president. Vooral de aanhoudende zorgen over de economie en werkgelegenheid spelen de Democraat momenteel parten. Het Witte Huis doet er dan ook alles aan om te voorkomen dat de Nobelprijs de aandacht weghaalt van het economische beleid.

Aan de vooravond van zijn trip naar Oslo plande Obama nog snel een 'top voor meer banen', een economische pepshow in Pennsylvania en een toespraak over zijn nieuwste werkgelegenheidsplan. Hij hoopt daarmee critici voor te zijn die menen dat de president zich meer moet focussen op de binnenlandse economie en minder op het 'presidentschap van de wereld'.

Vredesactivist McPhearson zal toch voor de buis zitten als Obama zijn prijs ontvangst neemt. ''Maar teleurstelling zal overheersen. De prijs had naar echte vredesactivisten moeten gaan.'' (FRANK HENDRICKX)