Links in Rusland voelt zich vogelvrij

24-11-09 10:21 uur

Betogers van de beweging Antifa eren de gedode Ivan Choetorskoj. Foto EPA

MOSKOU - Extreem rechtse groepen treden in Rusland steeds gewelddadiger op. Volgens links met goedvinden van hogerhand. De schuchtere Roman (23) werkt overdag op de entertainmentredactie van een grote Russische nieuwsorganisatie. In de avonduren beheert hij de website antifa.ru, één van de belangrijkste platforms voor antifascisten, anarchisten en andere extreem linkse jongeren.

''Het begon voor mij twee jaar geleden toen een stel nazi's bij een punkconcert in Sint-Petersburg een spijkerbom plaatsten. De bom ging niet af, maar ik begreep dat het menens was.''

Roman schrijft nieuwsberichten op de site en houdt de handel en wandel van extreem rechtse jongerenorganisaties in de gaten. ''Een aantal jaren geleden werd één van onze kameraden vermoord. De daders hebben een tijdje in de bak gezeten, maar zijn inmiddels weer op vrije voeten. Ze zetten leuke foto's van zichzelf op sociale netwerksites. Dat kan natuurlijk niet.''

De vorige week voor zijn appartement neergeschoten linkse activist Ivan Choetorskoj stond bekend als 'de bottenkraker'. Hij zorgde voor de veiligheid bij bijeenkomsten en organiseerde ondergrondse bokswedstrijden. Roman heeft hem twee weken geleden voor het laatst gezien.

Roman: ''We hebben in onze organisatie geen leiders, maar Ivan was een echte activist, iedereen hield van hem.'' Extreem rechtse bewegingen hadden het al langer op Choetorskoj gemunt. In 2005 werd hij op straat bewerkt met scheermesjes, een aanval die door skinheads als 'instructiemateriaal' op internet werd gezet. Begin dit jaar werd Choetorskoj door een groep gemaskerde mannen met honkbalknuppels in elkaar geslagen. Op verschillende ultrarechtse websites waren zijn adresgegevens te vinden.

De dag na de moord verzamelden zo'n vierhonderd antifascisten zich in het centrum van Moskou. Ze brachten geld bijeen voor de familie van Choetorskoj en trokken naar het hoofdkwartier van Jong Rusland, een jeugdorganisatie die goede banden heeft met het Kremlin. Daar gooiden ze de ruiten in en werd een auto vernield.

Volgens de antifascisten is Jong Rusland de dekmantel voor een militante organisatie neonazi's die achter de moord op Choetorskoj zat. De leider van Jong Rusland, Maksim Misjtsjenko, één van de jongste leden van het Russische parlement, ontkent dat verband.

Volgens Roman laat de Russische overheid de extreem rechtse jongeren gewoon hun gang gaan. ''Vorige maand was er een concert waar zeker vijftienhonderd neonazi's, voetbalhooligans en ander tuig op afkwamen. Dat kan echt niet zonder medewerking van de overheid.''

De antifascistische jongeren zijn kwaad over de politieke ontwikkelingen in Rusland. ''Sinds Vladimir Poetin aan de macht is, moet iedereen vrijheid inleveren, je mag zelfs niet meer stemmen op wie je wilt,'' zegt Olga.

Volgens Roman speelt Poetin het rechts-extremisme in de samenleving in de hand. ''Als ze het zouden willen, zouden ze het gemakkelijk de kop in kunnen drukken.''

Experts verwachten de komende tijd een flinke toename van geweld door beide kanten. Volgens Aleksander Verchovski van onderzoeksinstituut Sova is de strijd agressiever geworden. ''Vroeger vocht men met blote handen, nu zijn vuurwapens eerder regel dan uitzondering,'' zei hij in een radioprogramma.

Lev Ponomarev, een mensenrechtenactivist, vindt dat de staat te weinig onderneemt tegen neonazi's. ''De gewelddadige antifascisten springen in dat gat. Eigenlijk zouden we ze dankbaar moeten zijn.''

President Dmitri Medvedev heeft maandag over de zaak-Choetorskoj gesproken met verdedigers van de mensenrechten. Zij zijn ook vertoornd over de recente dood van de advocaat Sergej Magnitski, die in voorarrest zat en niet de medicijnen kreeg waar hij om vroeg. (OLAF KOENS)