Hongersnood wordt alleen maar erger

16-11-09 11:08 uur

Kinderen en moeders wacht op voedsel in een distributiecentrum in het Afrikaanse Niger. Een miljard mensen op de wereld hebben te weinig eten, elke dag. Foto AP

DEN HAAG - In 1996 sprak de internationale gemeenschap af dat het aantal chronisch ondervoede mensen voor 2015 gehalveerd moest zijn tot 420 miljoen. Van deze belofte is niets terechtgekomen. Op 1 januari 2010 zullen meer dan een miljard mensen op de wereld permanent honger lijden. Tendens: stijgend.

Vanaf vandaag zitten vertegenwoordigers van alle landen ter wereld opnieuw bijeen in Rome voor een driedaagse door de VN-voedselorganisatie FAO georganiseerde Wereld voedseltop. Volgens de FAO staat de wereldvoedselvoorziening voor de grootste uitdaging in de moderne geschiedenis.

Er zijn nu 6,8 miljard mensen op de wereld. In 2050 zullen er dat volgens de laatste prognoses 9,2 miljard zijn: een groei met 34 procent. Vrijwel de hele bevolkingstoename ontstaat in ontwikkelingslanden. Tegelijkertijd ontvolkt het platteland. Woont nu 49 procent van de wereldbevolking in stedelijke gebieden, in 2050 zal dat zeventig procent zijn.

Meer mensen gekoppeld aan een ontvolking van het platteland en een stijging van inkomens (dus meer vraag naar voedsel) betekent dat de voedselproductie tussen nu en 2050 met zeventig procent zal moeten toenemen. Omdat niet te verwachten valt dat er veel meer landbouwgrond beschikbaar komt en het aantal boeren afneemt, moet de extra productie vrijwel geheel worden bereikt door betere oogsten.

En hier wringt de schoen. De wereldgemeenschap heeft de landbouw verwaarloosd. Ging in 1980 nog zeventien procent van de ontwikkelingshulp naar deze sector, nu is dat al minder dan vijf procent. Investeringen in de landbouw belopen nu ongeveer 87 miljard euro per jaar. Dat zou vijftig procent meer moeten zijn om de vraag naar voedsel bij te kunnen benen.

De economische en financiële crisis in de wereld zorgt ervoor dat er niet meer geld vrijkomt om de landbouw te stimuleren. Tegelijkertijd betekent de crisis meer armoede. Steeds meer mensen hebben het geld niet meer om voldoende eten te kopen.

De roofbouw die eerder op natuur en milieu inclusief waterreserves is gepleegd, wordt gevolgd door de nadelige effecten van de klimaatverandering. Toenemende vraag naar energie drijft niet alleen de prijzen op (onder meer voor kunstmest en transport) maar zorgt er ook voor dat het telen van gewassen ten behoeve van biobrandstoffen aantrekkelijker wordt dan voedselproductie.

Volgens de voedsel-en landbouworganisatie FAO moet de wereldgemeenschap nu het 'recht op voedsel' erkennen als fundamenteel recht van de mens. Op grond daarvan zou honger (minder dan 1800 kilocalorieën per dag) in 2025 van de aardbodem verdwenen moeten zijn.

Het FAO-secretariaat erkent dat er tot nu toe gefaald is bij de mondiale voedselvoorziening. Betrokken instanties werken langs elkaar heen, het systeem is slecht opgezet, er is geen echte leider en geen instantie die nagaat of afspraken worden nagekomen en dat, indien nodig, afdwingt.

Om daarin verandering te brengen wil FAO de Commissie voor Mondiale Voedselzekerheid (WFS) - bestaande uit FAO- en VN-lidstaten - opkrikken van vrijblijvende overleggroep tot mondiaal beslisser zoals de Wereldgezondheidsorganisatie WHO.

De WFS moet de lijnen gaan uitzetten geholpen door topexperts en een mondiaal waarschuwingssysteem. Nationale regeringen dienen hun beleid af te stemmen op de beslissingen van het WFS. Ontwikkelde landen moeten zorgen voor meer geld, open markten, prijsstabiliteit en een aanpak van de klimaatverandering door concrete besluiten op de VN-klimaatconferentie in Kopenhagen, medio december.

'Het is tijd voor een grote nieuwe campagne om de politieke wil te stimuleren,' aldus het FAO-secretariaat. 'Alle verantwoordelijke partijen moeten ertoe worden gebracht zich bezig te houden met de oorzaken voor de voedseltekorten en dat te vertalen in concrete actie.'
Fraaie woorden, het wachten is zoals altijd op de daden. De gang van zaken sinds 1996 voorspelt niet veel goeds. Het feit dat de deelnemers van de Wereldtop het achter de schermen niet eens konden worden over een slotverklaring waarin het uitbannen van de honger in 2025 opgenomen zou worden, bevestigt dat alleen maar. (CAREL GOSELING)